{"id":26381,"date":"2021-08-18T13:35:09","date_gmt":"2021-08-18T11:35:09","guid":{"rendered":"https:\/\/spozywo.pl\/?p=26381"},"modified":"2021-08-14T16:46:20","modified_gmt":"2021-08-14T14:46:20","slug":"dieta-low-fodmap","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/spozywo.org\/?p=26381","title":{"rendered":"Co to jest dieta low FODMAP i w jakim celu si\u0119 j\u0105 stosuje?\u00a0"},"content":{"rendered":"

Podstawowym powodem wprowadzenia diety low FODMAP jest wyst\u0119powanie problem\u00f3w jelitowych. W pierwszej kolejno\u015bci powinni\u015bmy si\u0119 skupi\u0107 na ustaleniu przyczyny problemu, czyli na diagnostyce. Wi\u0119cej na ten temat przeczytasz w artykule \u201cSIBO oraz IBS – najwa\u017cniejsze informacje\u201d. Najcz\u0119\u015bciej diet\u0119 low FODMAP stosuje si\u0119 w przypadku leczenia w\u0142a\u015bnie SIBO oraz IBS, cz\u0119sto tak\u017ce zaleca si\u0119 jej stosowanie podczas wyst\u0119powania przewlek\u0142ych wzd\u0119\u0107 czy zapar\u0107. Jakie s\u0105 zasady tej diety?\u00a0<\/b><\/p>\n

Dieta low FODMAP to specjalny protok\u00f3\u0142 \u017cywienia stworzony z my\u015bl\u0105 o osobach borykaj\u0105cych si\u0119 z zespo\u0142em jelita dra\u017cliwego oraz w przypadku leczenia SIBO z wykorzystaniem antybiotykoterapii i ma ona na celu zmniejszenie nasilenia objaw\u00f3w zwi\u0105zanych z dolegliwo\u015bciami ze strony przewodu pokarmowego. [2,3]<\/span><\/p>\n

Dieta zosta\u0142a opracowana przez naukowc\u00f3w z australijskiego uniwersytetu Monash, kt\u00f3rzy wzi\u0119li pod lup\u0119 okre\u015blone grupy w\u0119glowodan\u00f3w, mog\u0105cych nasila\u0107 problemy jelitowe. Pierwsza koncepcja diety low FODMAP zosta\u0142a zaprezentowana w 2005 roku.<\/span><\/p>\n

Skr\u00f3t FODMAP to fermentuj\u0105ce oligo-, di-, monosacharydy i poliole, czyli:<\/b><\/h3>\n

F<\/b> \u2013 <\/span>fermentuj\u0105ce<\/span><\/i>: czyli takie w\u0119glowodany, kt\u00f3re s\u0105 wykorzystywane przez bakterie bytuj\u0105ce w jelitach do pozyskiwania energii \u2013 a w konsekwencji \u2013 produkcji produkt\u00f3w przemiany materii – w tym gaz\u00f3w, kt\u00f3re powoduj\u0105 wzd\u0119cia i nadmierne wydzielanie gaz\u00f3w.\u00a0<\/span><\/p>\n

O<\/b> \u2013 <\/span>oligosacharydy<\/span><\/i>: to wielocukry mo\u017cna znale\u017a\u0107 w wielu produktach, mi\u0119dzy innymi w zbo\u017cach (pszenicy, \u017cycie, j\u0119czmieniu) nasionach ro\u015blin str\u0105czkowych, warzywach kapustnych orzechach, cebuli oraz czosnku.<\/span><\/p>\n

D<\/b> \u2013 <\/span>disacharydy<\/span><\/i>: trzy najwa\u017cniejsze to sacharoza, maltoza i laktoza. Pierwszy z wymienionych to cukier sto\u0142owy, kt\u00f3ry jest tutaj najmniej problematyczny. Drugi to cukier zwany cz\u0119sto mlecznym, kt\u00f3ry wyst\u0119puje w r\u00f3\u017cnego rodzaju nabiale i to przez niego wi\u0119kszo\u015b\u0107 os\u00f3b obawia si\u0119 spo\u017cywania nabia\u0142u z uwagi na mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyst\u0105pienia dolegliwo\u015bci ze strony uk\u0142adu pokarmowego. Szacuje si\u0119, \u017ce oko\u0142o 70% ludzi na \u015bwiecie ma problemy z trawieniem tego dwucukru, a w krajach azjatyckich wska\u017anik ten osi\u0105ga nawet 100%! Jednak sytuacja ma si\u0119 nieco lepiej w Europie \u2013 tutaj komplikacje wyst\u0119puj\u0105 zaledwie u 5-30% ludzi. A wszystko za spraw\u0105 zaniku produkcji enzymu rozk\u0142adaj\u0105cego laktoz\u0119 \u2013 laktazy.<\/span><\/p>\n

M<\/b> \u2013 <\/span>monosacharydy:<\/span><\/i>\u00a0 Tutaj najwi\u0119kszym winowajc\u0105 jest fruktoza, kt\u00f3ry wyst\u0119puje w owocach. Spo\u017cyta w nadmiarze mo\u017ce powodowa\u0107 rozd\u0119cie jelita cie\u0144kiego i wci\u0105ganie wody do \u015bwiat\u0142a jelita, czego efektem staj\u0105 si\u0119 b\u00f3l brzucha i wzd\u0119cia. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 os\u00f3b bez problemu radzi sobie z umiarkowanymi dawkami tego cukru.<\/span><\/p>\n

A<\/b> \u2013 (ang. and), oznacza po prostu sp\u00f3jnik \u201ei\u201d<\/span><\/p>\n

P<\/b> \u2013 <\/span>poliole<\/span><\/i>: s\u0105 to alkohole cukrowe, takie jak mannitol i ksylitol, zwi\u0105zki te charakteryzuj\u0105 si\u0119 s\u0142odkim smakiem, tym samym cz\u0119sto wykorzystuje si\u0119 je jako substancje s\u0142odz\u0105ce. Ich zachowanie w jelitach mo\u017cemy por\u00f3wna\u0107 do spo\u017cytego nadmiaru fruktozy. [8]<\/span><\/p>\n

Co wa\u017cne,\u00a0 wszystkie te substancje wymienione powy\u017cej dla os\u00f3b w pe\u0142ni zdrowych, kt\u00f3re nie skar\u017c\u0105 si\u0119 na problemy jelitowe s\u0105 cennymi sk\u0142adnikami diety i nie nale\u017cy bezpodstawnie ich ogranicza\u0107.<\/span><\/p>\n

Przyk\u0142adowe sk\u0142adniki – dieta lowFODMAP:<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Jak dzia\u0142a dieta FODMAP? Dlaczego konkretne produkty wywo\u0142uj\u0105 nieprzyjemne objawy?<\/b><\/h3>\n

Kr\u00f3tko\u0142a\u0144cuchowe, \u0142atwo fermentuj\u0105ce w\u0119glowodany, s\u0105 s\u0142abo lub w og\u00f3le nie wch\u0142aniane w jelicie cienkim, przez co u\u0142atwiaj\u0105 przedostawanie si\u0119 wody do \u015bwiat\u0142a jelit w procesie osmozy. Nie wch\u0142oni\u0119te w jelicie cienkim dostaj\u0105 si\u0119 w takiej formie do okr\u0119\u017cnicy i s\u0105 doskona\u0142\u0105 po\u017cywk\u0105 dla bytuj\u0105cych tam bakterii, kt\u00f3re poddaj\u0105 je fermentacji, jednocze\u015bnie wytwarzaj\u0105c gazy, mi\u0119dzy innymi metan i wod\u00f3r. To powoduje zwi\u0119kszenie obj\u0119to\u015bci tre\u015bci jelitowej, rozci\u0105ganie \u015bciany jelita i stymulacj\u0119 nerw\u00f3w, co\u00a0 w efekcie u os\u00f3b cierpi\u0105cych na IBS powoduje b\u00f3l i dyskomfort.<\/span><\/p>\n

G\u0142\u00f3wn\u0105 zalet\u0105 diety low FODMAP jest jej skuteczno\u015b\u0107. W przeprowadzonych badaniach wprowadzenie diety okaza\u0142o si\u0119 by\u0107 skuteczne w zale\u017cno\u015bci od bada\u0144, a\u017c u 50-76% pacjent\u00f3w. [1]<\/b><\/p>\n

Dieta low FODMAP \u2013 obejmuje 3 fazy:<\/b><\/h3>\n
    \n
  1. \u00a0 \u00a0 \u00a0 <\/span>Faza I \u2013 eliminacja<\/span><\/li>\n<\/ol>\n

    W pierwszej fazie ogranicza si\u0119 produkty bogate we wy\u017cej wspomniane FODMAP. Ta faza eliminacji trwa 7-8 tygodni i ma na celu ograniczenie dostarczania do organizmu sk\u0142adnik\u00f3w aktywnych osmotycznie oraz fermentuj\u0105cych, co prowadzi do z\u0142agodzenia objaw\u00f3w IBS. <\/span>Natomiast <\/span>pierwszym etapem leczenia SIBO powinna by\u0107 kierowana przez lekarza antybiotykoterapia, a dopiero p\u00f3\u017aniej \u2013 dieta low fodmap.<\/b><\/p>\n

      \n
    1. \u00a0 \u00a0 \u00a0 <\/span>Faza II \u2013 reintrodukcja<\/span><\/li>\n<\/ol>\n

      Ten drugi etap, nazywany reintrodukcj\u0105 \u2013 wprowadzamy po zako\u0144czeniu 7-8 tygodnia fazy eliminacyjnej i trwa ona kolejne 7-8 tygodni. Ten krok zak\u0142ada stopniowe rozszerzanie diety, wprowadzaj\u0105c\u00a0 ponownie kolejne produkty, sprawdzaj\u0105c przy tym, kt\u00f3re produkty wywo\u0142uj\u0105 objawy.<\/span><\/p>\n

        \n
      1. \u00a0 \u00a0 \u00a0 <\/span>Faza III \u2013 personalizacja<\/span><\/li>\n<\/ol>\n

        W tej fazie nale\u017cy skupi\u0107 si\u0119 nad zwi\u0119kszeniem spo\u017cycia low FODMAP dostosowanym do tego, co uda\u0142o si\u0119 reintrodukowa\u0107 w fazie II i minimalizowaniu restrykcji dietetycznych. [2,9]<\/span><\/p>\n

        Nale\u017cy wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 fakt, i\u017c dieta low FODMAP pomimo swojej skuteczno\u015bci popartej wieloma badaniami\u00a0 to <\/span>skomplikowana dieta eliminacyjna<\/b> (wykluczaj\u0105ca wiele grup spo\u017cywczych, m.in. produkty mleczne, zbo\u017cowe, warzywa i owoce). Dieta niew\u0142a\u015bciwie skomponowana, mo\u017ce przyczyni\u0107 si\u0119 do wyst\u0105pienia niedobor\u00f3w \u2013 takich jak: niedobory wapnia, b\u0142onnika, \u017celaza, witamin z grupy B, witaminy D oraz naturalnych przeciwutleniaczy. By\u0107 mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119, \u017ce aby zapobiega\u0107 niedoborom konieczne b\u0119dzie w leczeniu \u017cywieniowym wsparcie suplementami. Dlatego warto skorzysta\u0107 z pomocy dietetyka aby nie zadzia\u0142a\u0107 dodatkowo na niekorzy\u015b\u0107 swojego organizmu.<\/span><\/p>\n

        Jak zapobiega\u0107 problemom jelitowym?<\/b><\/h3>\n

        Jak wiadomo, lepiej zapobiega\u0107 ni\u017c leczy\u0107 . Aby zapobiec wyst\u0105pieniu dolegliwo\u015bci jelitowych ze strony uk\u0142adu pokarmowego nale\u017cy wprowadzi\u0107 do diety wi\u0119cej warzyw i owoc\u00f3w, pieczywo pszenne zast\u0105pi\u0107 pieczywem z pe\u0142nego ziarna, uzupe\u0142ni\u0107 swoj\u0105 racj\u0119 pokarmow\u0105 o nasiona ro\u015blin str\u0105czkowych, te produkty b\u0119d\u0105 cennym \u017ar\u00f3d\u0142em b\u0142onnika oraz naturalnych prebiotyk\u00f3w wspieraj\u0105cych rozw\u00f3j po\u017cytecznej mikroflory przewodu pokarmowego. Zadbaj aby na talerzu unikn\u0105\u0107 nadmiaru czerwonego mi\u0119sa, przetworzonych produkt\u00f3w i soli. Czerwone mi\u0119so mo\u017cna zast\u0105pi\u0107 innym produktem obfituj\u0105cym w bia\u0142ko \u2013 jajkami, chudym mi\u0119sem drobiowym lub rybami. Te ostatnie dodatkowo przyczyniaj\u0105 si\u0119 do zapobiegania powstawaniu stan\u00f3w zapalnych w ca\u0142ym organizmie, dlatego przynajmniej 1-2 razy w tygodniu nale\u017cy uwzgl\u0119dni\u0107 w jad\u0142ospisie ryb\u0119.\u00a0 Warto te\u017c skomponowa\u0107 sw\u00f3j posi\u0142ek zgodnie z wytycznymi Talerza Zdrowia zaproponowanego przez Polski Zwi\u0105zek Higieny lub zagl\u0105dnij do poradnika stworzonego przez stowarzyszenie Spo\u017cywo \u2013 \u201eSk\u0105d si\u0119 bior\u0105 zdrowi ludzie?\u201d.<\/span><\/p>\n

        Spodoba\u0142 Ci si\u0119 ten artyku\u0142? Pos\u0142uchaj tak\u017ce o SIBO oraz zmianach w podej\u015bciu do zespo\u0142u przerostu bakteryjnego w jelicie cienkim. W odcinku Podcastu Stowarzyszenia Spo\u017cywo rozmawiaj\u0105 dietetycy: Przemys\u0142aw Mijal, \u017baneta Michalak oraz Artur Weso\u0142y.<\/b><\/h3>\n