{"id":26375,"date":"2021-08-16T14:30:47","date_gmt":"2021-08-16T12:30:47","guid":{"rendered":"https:\/\/spozywo.pl\/?p=26375"},"modified":"2021-09-09T08:59:15","modified_gmt":"2021-09-09T06:59:15","slug":"ibs-oraz-sibo-najwazniejsze-informacje","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/spozywo.org\/?p=26375","title":{"rendered":"IBS oraz SIBO – najwa\u017cniejsze informacje"},"content":{"rendered":"

Zesp\u00f3\u0142 jelita dra\u017cliwego jak i przerost flory bakteryjnej jelita cienkiego to najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105ce zaburzenia jelitowe, cz\u0119sto wyst\u0119puj\u0105ce ze sob\u0105 w parze. Zesp\u00f3\u0142 jelita dra\u017cliwego opisuje si\u0119 jako zaburzenia czynno\u015bciowe w obr\u0119bie jelit na kt\u00f3re nie maj\u0105 wp\u0142ywu zmiany organiczne i biochemiczne, natomiast przerost flory bakteryjnej \u2013 jak sama nazwa wskazuje \u2013 to stan, w kt\u00f3rym niekorzystnie zwi\u0119ksza si\u0119 liczebno\u015b\u0107 bakterii w jelicie cienkim. W obu schorzeniach mo\u017cemy zaobserwowa\u0107 uporczywe i przewlek\u0142e objawy jelitowe, takie jak: wzd\u0119cia, przelewanie, zmieniony rytm wypr\u00f3\u017cnie\u0144 \u2013 w kierunku zapar\u0107, biegunek lub w postaci mieszanej. Obie te choroby wykazuj\u0105 podobne objawy, dlatego \u0142atwo je ze sob\u0105 pomyli\u0107. Mimo tych podobie\u0144stw, spos\u00f3b post\u0119powania u os\u00f3b z tymi dwoma schorzeniami jest r\u00f3\u017cny, a ich wsp\u00f3lnym mianownikiem sta\u0142a si\u0119 dieta FODMAP.<\/span><\/p>\n

Czym jest zesp\u00f3\u0142 jelita dra\u017cliwego?<\/b><\/h3>\n

Zesp\u00f3\u0142 jelita dra\u017cliwego (ang. <\/span>irritable bowel syndrome \u2013 w skr\u00f3cie IBS)<\/span><\/i>\u00a0 jest przewlek\u0142\u0105 chorob\u0105 czynno\u015bciow\u0105 uk\u0142adu pokarmowego \u2013 cechuje si\u0119 naprzemiennymi okresami wyciszenia i wzmo\u017conych dolegliwo\u015bci. Pod\u0142o\u017ce choroby jest jednak do tej pory nieodkryte, chocia\u017c wskazuje si\u0119 \u017ce cz\u0119\u015bciej zmagaj\u0105 si\u0119 z ni\u0105 kobiety a zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 pacjent\u00f3w zg\u0142asza si\u0119 do lekarza rodzinnego przed 35 rokiem \u017cycia. Pomimo \u017ce choroba nie wp\u0142ywa na d\u0142ugo\u015b\u0107 \u017cycia i nie wi\u0105\u017ce si\u0119 ze zwi\u0119kszonym ryzykiem rozwoju chor\u00f3b organicznych, to istotnie obni\u017ca komfort \u017cycia znacznego odsetka os\u00f3b chorych. Dane epidemiologiczne wskazuj\u0105, \u017ce IBS jest drug\u0105 pod wzgl\u0119dem cz\u0119stotliwo\u015bci, po przezi\u0119bieniu, przyczyn\u0105 nieobecno\u015bci w pracy lub szkole i dotyczy 11% og\u00f3lnej populacji. Stanowi tak\u017ce najcz\u0119stszy pow\u00f3d zg\u0142aszania si\u0119 chorych do poradni gastroenterologicznych i jedn\u0105 z najcz\u0119stszych przyczyn wizyt u lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. [1,3]<\/span><\/p>\n

Przy rozpoznaniu IBS nale\u017cy wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 kryteria rzymskie, czyli:<\/b><\/h3>\n

Nawracaj\u0105cy b\u00f3l brzucha wyst\u0119puj\u0105cy \u015brednio przez co najmniej 1 dzie\u0144 w tygodniu, przez ostatnie 3 miesi\u0105ce, spe\u0142niaj\u0105cy co najmniej 2 z poni\u017cszych kryteri\u00f3w:<\/span><\/p>\n

    \n
  • \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 <\/span>Zwi\u0105zany jest z wypr\u00f3\u017cnieniem,<\/span><\/li>\n
  • \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 <\/span>Zwi\u0105zany jest ze zmian\u0105 cz\u0119sto\u015bci wypr\u00f3\u017cnie\u0144<\/span><\/li>\n
  • \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 <\/span>Zwi\u0105zany jest ze zmian\u0105 konsystencji stolca.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n

    Zgodnie z najnowszymi wytycznymi zesp\u00f3\u0142 jelita dra\u017cliwego nale\u017cy rozpoznawa\u0107 na podstawie objaw\u00f3w klinicznych i nie istniej\u0105 \u017cadne testy diagnostyczne potwierdzaj\u0105ce IBS. Badania zwykle rozpoczyna si\u0119 od podstawowych bada\u0144 laboratoryjnych krwi i badania USG jamy brzusznej. W zwi\u0105zku z tym, \u017ce objawy kt\u00f3re wywo\u0142uje\u00a0 zesp\u00f3\u0142 jelita dra\u017cliwego mog\u0105 by\u0107 tak\u017ce objawami powa\u017cniejszych schorze\u0144 (np. chor\u00f3b zapalnych jelit \u2013 choroby Le\u015bniowskiego-Crohna, celiakii czy wrzodziej\u0105cego zapalenia jelita grubego), lekarze cz\u0119sto zlecaj\u0105 dodatkowe badania wykluczaj\u0105ce te schorzenia.\u00a0 Badania dodatkowe kt\u00f3rych wykonanie mo\u017ce zleci\u0107 lekarz to: morfologia, odczyn Biernackiego (OB) lub badanie bia\u0142ka C-reaktywnego (CRP), badanie poziomu hormonu pobudzaj\u0105cego tarczyc\u0119 (TSH). Ponadto w postaci biegunkowej IBS zawsze nale\u017cy wykluczy\u0107 celiaki\u0119 oraz wskazane jest te\u017c wykonanie badania mikrobiologicznego i parazytologicznego ka\u0142u, oznaczania kalprotektyny w stolcu i wykonanie testu oddechowego w kierunku SIBO. W przypadku pojawienia si\u0119 objaw\u00f3w alarmuj\u0105cych o mo\u017cliwo\u015bci choroby organicznej konieczne jest poszerzenie diagnostyki.<\/span><\/p>\n

    W celu postawienia diagnozy najlepiej uda\u0107 si\u0119 do lekarza specjalizuj\u0105cego si\u0119 w leczeniu dolegliwo\u015bci uk\u0142adu pokarmowego, czyli gastroenterologa. W przypadku kobiet, przydatna w diagnostyce mo\u017ce si\u0119 tak\u017ce okaza\u0107 wizyta u ginekologa. [4]<\/span><\/p>\n

    Objawy alarmuj\u0105ce, kt\u00f3rych nie nale\u017cy lekcewa\u017cy\u0107, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 objawami powa\u017cnych chor\u00f3b to mi\u0119dzy innymi:\u00a0<\/span><\/p>\n

      \n
    • \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 <\/span>chudni\u0119cie,<\/span><\/li>\n
    • \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 <\/span>wyst\u0119powanie krwi w stolcu,<\/span><\/li>\n
    • \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 <\/span>gor\u0105czka,<\/span><\/li>\n
    • \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 <\/span>wyst\u0119powanie objaw\u00f3w w czasie nocy,<\/span><\/li>\n
    • \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 <\/span>anemia.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n

      Kolonoskopia \u2013 nie zawsze konieczna<\/b><\/h3>\n

      \u00a0U os\u00f3b po 50. roku \u017cycia ze wzgl\u0119du na zwi\u0119kszone ryzyko wyst\u0119powania raka jelita grubego cz\u0119sto te\u017c wykonuje si\u0119 badanie endoskopowe \u2013 kolonoskopi\u0119. Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce kolonoskopia nie powinna by\u0107 wykonywana jako jedno z pierwszych bada\u0144, u wszystkich pacjent\u00f3w z podejrzeniem IBS. Za to badanie endoskopowe jelita grubego wskazane jest, gdy wyst\u0119puj\u0105 objawy alarmuj\u0105ce, w niewyja\u015bnionej przyczynie niedokrwisto\u015bci z powodu niedoboru \u017celaza, w obci\u0105\u017ceniu rodzinnym rakiem jelita grubego, w biegunkowej postaci choroby, gdy konieczne jest wykluczenie\u00a0 nieswoistych zapale\u0144 jelit. Istotnym badaniem kt\u00f3re mo\u017ce pom\u00f3c w diagnozie problem\u00f3w jelitowych jest tak\u017ce oznaczenie poziomu kalprotektyny w kale, jednak nie jest ono refundowane i trzeba je wykona\u0107 na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119.<\/span><\/p>\n

      Przyczyny<\/b><\/h3>\n

      Przyczyny wywo\u0142uj\u0105ce IBS nie zosta\u0142y jeszcze poznane, natomiast w pi\u015bmiennictwie naukowym cz\u0119sto wspomina si\u0119 o zaburzeniach motoryki przewodu pokarmowego,\u00a0 nadwra\u017cliwo\u015bci trzewnej, wp\u0142ywie czynnik\u00f3w stresogennych i diety (nadmiar kofeiny, nadu\u017cywanie alkoholu, nieregularne spo\u017cywanie posi\u0142k\u00f3w, odpowiednia poda\u017c b\u0142onnika czy obfite i t\u0142uste posi\u0142ki). Cz\u0119sto pocz\u0105tek tego schorzenia ma zwi\u0105zek z przebytymi prze\u017cyciami w \u017cyciu pacjenta, wyst\u0105pienie infekcji bakteryjnej, przebyte zabiegi operacyjne, czy antybiotykoterapia bez zapewnienia odpowiedniej os\u0142ony przewodu pokarmowego.\u00a0 [3,6]<\/span><\/p>\n

      Jakie s\u0105 najcz\u0119\u015bciej spotykane objawy u os\u00f3b cierpi\u0105cych na to schorzenie?<\/span><\/p>\n

        \n
      • \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 <\/span>Przewlek\u0142e b\u00f3le brzucha \u2013 zwykle zlokalizowane w podbrzuszu,<\/span><\/li>\n
      • \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 <\/span>Wzd\u0119cia,<\/span><\/li>\n
      • \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 <\/span>Przelewanie w brzuchu,<\/span><\/li>\n
      • \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 <\/span>Zmiana rytmu wypr\u00f3\u017cnie\u0144 \u2013 biegunki\/zaparcia,<\/span><\/li>\n
      • \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 <\/span>Wyst\u0119powanie \u015bluzu w stolcu,<\/span><\/li>\n
      • \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 <\/span>Uczucie niepe\u0142nego wypr\u00f3\u017cnienia,<\/span><\/li>\n
      • \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 <\/span>Nag\u0142a potrzeba wypr\u00f3\u017cnienia.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n

        W najnowszej wersji Kryteri\u00f3w Rzymskich utrzymano dotychczasowy podzia\u0142 IBS na cztery podtypy.\u00a0 Podzia\u0142 ten oparty jest na konsystencji stolca:<\/b><\/h3>\n
          \n
        • \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 <\/span>Z dominuj\u0105cym zaparciem (IBS typu C)<\/span><\/li>\n<\/ul>\n

          Charakteryzuje si\u0119 co najmniej jednym z nast\u0119puj\u0105cych objaw\u00f3w: wyst\u0119powanie twardych lub grudkowatych stolc\u00f3w, cykl wypr\u00f3\u017cnie\u0144 rzadszy ni\u017c 3 wypr\u00f3\u017cnienia w ci\u0105gu tygodnia. Nie wyst\u0119puj\u0105 natomiast: wi\u0119cej ni\u017c 3 wypr\u00f3\u017cnienia dziennie, lu\u017any lub wodnisty stolec oraz parcie nagl\u0105ce.<\/span><\/p>\n

            \n
          • \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 <\/span>Z dominuj\u0105c\u0105 biegunk\u0105 (IBS typu D)<\/span><\/li>\n<\/ul>\n

            Charakteryzuje si\u0119 co najmniej jednym z nast\u0119puj\u0105cych objaw\u00f3w: wyst\u0119powaniem wi\u0119cej ni\u017c trzech wypr\u00f3\u017cnienia dziennie, lu\u017anym czy wodnistym stolcem lub nag\u0142\u0105 potrzeb\u0105 skorzystania z toalety \u2013 opisywane jako parcie nagl\u0105ce. W tej postaci nie odnotowuje si\u0119 wyst\u0119powania twardych lub grudkowatych stolc\u00f3w i mniej ni\u017c 3 wypr\u00f3\u017cnienia w ci\u0105gu ca\u0142ego tygodnia.<\/span><\/p>\n

              \n
            • \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 <\/span>Posta\u0107 mieszana, zaparciowo-biegunkowa (IBS typu M)<\/span><\/li>\n<\/ul>\n

              Jest to posta\u0107 w kt\u00f3rej przebiegu naprzemiennie wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 wyst\u0119powanie zar\u00f3wno objaw\u00f3w IBS z dominuj\u0105cym zaparciem, jak i IBS z dominuj\u0105c\u0105 biegunk\u0105.<\/span><\/p>\n

                \n
              • \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 <\/span>Niesklasyfikowana ( IBS typu U)[2,3]<\/span><\/li>\n<\/ul>\n

                Przerost bakteryjny jelita cienkiego<\/b><\/h3>\n

                Przerost bakteryjny jelita cienkiego (ang. <\/span>small intestinal bacterial overgrowth<\/span><\/i>, w skr\u00f3cie SIBO) to schorzenie polegaj\u0105ce na zmianie ilo\u015bci bakterii jelitowych w uk\u0142adzie pokarmowym w jelicie cienkim lub te\u017c pojawieniem si\u0119 w jelitach nietypowych dla uk\u0142adu pokarmowego szczep\u00f3w. W konsekwencji zaburzenie to prowadzi do zaburze\u0144 trawienia i wch\u0142aniania sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych. SIBO odpowiedzialne jest za wyst\u0119powanie uci\u0105\u017cliwych dolegliwo\u015bci ze strony przewodu pokarmowego, kt\u00f3re przypominaj\u0105 objawy zespo\u0142u jelita nadwra\u017cliwego (IBS).<\/span><\/p>\n

                SIBO mo\u017ce by\u0107 spowodowane wieloma czynnikami, m.in.:<\/span><\/p>\n

                  \n
                • Niedostatecznym wydzielaniem kwasu solnego w \u017co\u0142\u0105dku,<\/span><\/li>\n
                • zaburzeniem wydzielania enzym\u00f3w zewn\u0105trzwydzielniczych trzustki,<\/span><\/li>\n
                • zaburzeniami motoryki przewodu pokarmowego.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n

                  Diagnostyka<\/b><\/h3>\n

                  W por\u00f3wnaniu do wy\u017cej om\u00f3wionego IBS, w diagnostyce SIBO nie mo\u017cemy poprzesta\u0107 tylko i wy\u0142\u0105cznie na wywiadzie oraz ocenie kryteri\u00f3w rzymskich. Najcz\u0119\u015bciej polecan\u0105 metod\u0105 jest przeprowadzenie testu oddechowego, chocia\u017c nie jest to z\u0142oty standard uznawany w literaturze. Tym standardem jest tak naprawd\u0119 pobranie tre\u015bci jelitowej z danej powierzchni jelita cienkiego a nast\u0119pnie wykonanie posiewu, tak aby m\u00f3c wyliczy\u0107 jak du\u017co bakterii w badanej pr\u00f3bce si\u0119 znajduje. Ze wzgl\u0119du jednak na trudno\u015bci w uzyskaniu materia\u0142u do bada\u0144 z jelita cienkiego du\u017co cz\u0119\u015bciej wykorzystywanym narz\u0119dziem diagnostycznym s\u0105 testy oddechowe: wodorowe b\u0105d\u017a wodorowo-metanowe. Testy te przeprowadza si\u0119 na podstawie oceny ilo\u015bciowej w wydychanym powietrzu tych gaz\u00f3w w pr\u00f3bie \u015blepej bez podawania preparatu, oraz w\u0142a\u015bciwej – po podaniu doustnym laktulozy i pobraniu pr\u00f3bki w odpowiednich odst\u0119pach czasu. Aby rozpozna\u0107 zesp\u00f3\u0142 przerostu bakteryjnego w jelitach nale\u017cy odnotowa\u0107 wynik na poziomie r\u00f3wnym lub wy\u017cszym ni\u017c 20 ppm.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n

                  Odpowiednim badaniem do wskazania tego problemu mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107 badanie og\u00f3lne ka\u0142u czy badanie resztek pokarmowych w kale \u2013 je\u017celi wyst\u0119puje w nim du\u017ce ilo\u015bci t\u0142uszczu \u2013 to te\u017c mo\u017ce to wskazywa\u0107 na wyst\u0119powanie SIBO. Natomiast nie jest to jednoznaczna przyczyna wyst\u0119powania t\u0142uszczu w kale \u2013problemy z trawieniem t\u0142uszczy mog\u0105 tak\u017ce dotyczy\u0107 pacjent\u00f3w z zaburzeniami wewn\u0105trzwydzielniczymi trzustki. R\u00f3wnie istotne mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 oznaczenie witamin rozpuszczalnych w t\u0142uszczach (A, D, E, K)\u00a0 – niedobory tych witamin r\u00f3wnie\u017c mog\u0105 wskazywa\u0107 na przerost bakteryjny jelita cienkiego.<\/span><\/p>\n

                  Co je\u015bli diagnoza potwierdzi SIBO?<\/b><\/h3>\n

                  Najcz\u0119stsz\u0105 substancj\u0105 wykorzystywan\u0105 w praktyce lekarskiej jest eubiotyk – rifaksymina. Eubiotyki s\u0105 antybiotykami oddzia\u0142ywuj\u0105cymi na bakterie jelitowe, kt\u00f3re nie wch\u0142aniaj\u0105 si\u0119 ze \u015bwiat\u0142a przewodu pokarmowego, dlatego s\u0105 dodatkowo bezpieczne w stosowaniu. Cz\u0119sto stosuje si\u0119 tak\u017ce r\u00f3\u017cne kombinacje antybiotyk\u00f3w przystosowane do konkretnego przypadku. Poza antybiotykami w leczeniu wykorzystuje si\u0119 tak\u017ce leki prokinetyczne lub spazmolitycznie, mi\u0119dzy innymi Prokit, Tribux czy Duspatalin. Nale\u017cy wspomnie\u0107, \u017ce s\u0105 to leki na recept\u0119 i nale\u017cy je stosowa\u0107 pod kontrol\u0105 lekarsk\u0105.<\/span><\/p>\n

                  Kluczowa jest tu tak\u017ce kwestia leczenia niefarmakologicznego, kt\u00f3re stosuje si\u0119 w nast\u0119pnej kolejno\u015bci, tu\u017c po zako\u0144czeniu leczenia antybiotykiem \u2013 dieta low FODMAP. Poza tym, cz\u0119sto nasilaj\u0105cymi objawy sk\u0142adnikami s\u0105 cytrusy, ostre przyprawy, surowa cebula a tak\u017ce kawa oraz mocna herbata, przez co nale\u017cy je ograniczy\u0107. Warto te\u017c wykluczy\u0107 z diety alkohol, produkty gazowane\u00a0 i s\u0142odziki w postaci polioli (tj. sorbitol, ksylitol i inne ko\u0144cz\u0105ce si\u0119 w nazwie na \u2013ol). Wa\u017cna jest tak\u017ce higiena jedzenia \u2013 spo\u017cywanie ma\u0142ych obj\u0119to\u015bciowo posi\u0142k\u00f3w w mniejszych odst\u0119pach czasu. [10]<\/span><\/p>\n

                  Jak pom\u00f3c sobie w zaparciach lub biegunkach?<\/b><\/h3>\n

                  Przy zaburzeniach perystaltyki w postaci biegunkowej zar\u00f3wno w IBS jak i SIBO powinno si\u0119 uwzgl\u0119dni\u0107 w diecie pacjenta lekkostrawne produkty, czyli przyk\u0142adowo ry\u017c, banany, musy jab\u0142kowe \u2013 ze wzgl\u0119du na obecno\u015b\u0107 pektyn. Warto zadba\u0107 tak\u017ce o odpowiednie spo\u017cycie potasu, kt\u00f3ry przy biegunkach tracimy.\u00a0 W postaci zaparciowej, b\u0119dziemy wspomaga\u0107 produkty w produkty b\u0142onnikowe, czyli produkty pe\u0142noziarniste (m\u0105ki, kasze, pieczywo), tak aby dzienna poda\u017c b\u0142onnika si\u0119ga\u0142a oko\u0142o 40g.<\/span><\/p>\n

                  Spodoba\u0142 Ci si\u0119 ten artyku\u0142? Pos\u0142uchaj tak\u017ce o najnowszych zaleceniach w SIBO. W odcinku Podcastu Stowarzyszenia Spo\u017cywo rozmawiaj\u0105 dietetycy: Przemys\u0142aw Mijal, \u017baneta Michalak oraz Artur Weso\u0142y.<\/b><\/h3>\n