{"id":25757,"date":"2021-06-28T15:45:41","date_gmt":"2021-06-28T13:45:41","guid":{"rendered":"https:\/\/spozywo.pl\/?p=25757"},"modified":"2021-07-11T08:55:30","modified_gmt":"2021-07-11T06:55:30","slug":"efekt-jo-jo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/spozywo.org\/?p=25757","title":{"rendered":"G\u0142od\u00f3wka a efekt jo-jo"},"content":{"rendered":"

Istnieje wiele sposob\u00f3w na obni\u017cenie masy cia\u0142a. Niekt\u00f3re osoby decyduj\u0105 si\u0119 na podj\u0119cie g\u0142od\u00f3wki. Polega ona na wyeliminowaniu ca\u0142ej \u017cywno\u015bci z diety lub na jej znacznym ograniczeniu. Zwolennicy g\u0142od\u00f3wek dopatruj\u0105 si\u0119 w nich \u201eoczyszczenia\u201d organizmu lub \u201emagicznego\u201d sposobu na szybkie pozbycie si\u0119 nadmiernych kilogram\u00f3w. W tym miejscu warto zaznaczy\u0107, \u017ce organizm sam potrafi pozbywa\u0107 si\u0119 zb\u0119dnych i szkodliwych substancji dzi\u0119ki odpowiedniej pracy w\u0105troby i nerek. Istnieje kilka rodzaj\u00f3w g\u0142od\u00f3wek, od d\u0142ugotrwa\u0142ych trwaj\u0105cych nieprzerwanie kilka dni, po jednodniowe lub tzw. \u201cposty przerywane\u201d, kt\u00f3re polegaj\u0105 na jedzeniu tylko w okre\u015blonych okienkach \u017cywieniowych. Bez odpowiedniej wiedzy ka\u017cdy z wymienionych sposob\u00f3w od\u017cywiania mo\u017ce przynie\u015b\u0107 bardzo negatywne konsekwencje dla zdrowia ca\u0142ego organizmu.\u00a0<\/span><\/p>\n

Wp\u0142yw g\u0142od\u00f3wki na organizm<\/strong><\/h3>\n

W pocz\u0105tkowej fazie g\u0142od\u00f3wki zauwa\u017ca si\u0119 znaczny spadek glukozy we krwi, a osoba odczuwa wzmo\u017cony g\u0142\u00f3d [1]. Opr\u00f3cz niego mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 wzmo\u017cona potliwo\u015b\u0107, ko\u0142atanie serca, pobudzenie oraz wzrost ci\u015bnienia t\u0119tniczego. Osoba mo\u017ce odczuwa\u0107 niepok\u00f3j, mie\u0107 zaburzenia koncentracji, ot\u0119pienie, a nawet hipotermi\u0119. W wyniku spadku st\u0119\u017cenia glukozy odnotowuje si\u0119 zaburzenia widzenia i mowy. Bez wyr\u00f3wnania poziomu cukru osoba nara\u017ca si\u0119 na utrat\u0119 przytomno\u015bci [2]. W ci\u0105gu pierwszej doby g\u0142od\u00f3wki dochodzi do wyczerpania ca\u0142ego zapasu glikogenu. Energia musi stale dop\u0142ywa\u0107 do tkanek, a w przypadku braku glikogenu dostarczanego z po\u017cywieniem organizm wykorzystuje inne \u017ar\u00f3d\u0142a takie jak glikogen zgromadzony w w\u0105trobie i mi\u0119\u015bniach, aminokwasy oraz zapasy fruktozy i galaktozy, kt\u00f3re zostaj\u0105 przekszta\u0142cone w glukoz\u0119. Odpowiednia poda\u017c pokarmu wp\u0142ywa na relacj\u0119 insuliny i glukagonu, kt\u00f3re odpowiadaj\u0105 za regulacj\u0119 glikemii. W czasie g\u0142od\u00f3wki ten proces zostaje zatrzymany, st\u0119\u017cenie insuliny spada, a dzia\u0142anie glukagonu nabiera na sile. Stymuluje to proces lipolizy, glukoneogenezy oraz glikogenolizy [3]. Po wyczerpaniu zapasu glikogenu energia dostarczana jest z przemian bia\u0142ek i t\u0142uszcz\u00f3w [4]. Nast\u0119pstwem g\u0142od\u00f3wki trwaj\u0105cej d\u0142u\u017cej ni\u017c 24h jest powstanie cia\u0142 ketonowych, z kt\u00f3rych nast\u0119pnie zostaje pobierana energia dla tkanek. Wspomniane cia\u0142a ketonowe mog\u0105 powodowa\u0107 r\u00f3\u017cne zaburzenia. Wzrost st\u0119\u017cenia keton\u00f3w prowadzi do kwasicy ketonowej [5]. Podczas redukcji masy mi\u0119\u015bniowej dochodzi do zmniejszenia zar\u00f3wno mi\u0119\u015bni szkieletowych jak i g\u0142adkich, kt\u00f3re buduj\u0105 struktury narz\u0105d\u00f3w. W trakcie g\u0142od\u00f3wki organizm jak najd\u0142u\u017cej pr\u00f3buje chroni\u0107 m\u00f3zg i serce, by nie doprowadzi\u0107 do zaburze\u0144 i \u015bmierci [6]. Dochodzi do powstania niedobor\u00f3w witamin i sk\u0142adnik\u00f3w mineralnych. W przypadku pojawienia si\u0119 b\u00f3lu g\u0142owy, nudno\u015bci, zapar\u0107, arytmii czy zaburzenia orientacji mo\u017cna podejrzewa\u0107, \u017ce wyst\u0105pi\u0142o zaburzenie gospodarki wodno-elektrolitowej.\u00a0<\/span><\/p>\n

Czy ka\u017cda g\u0142od\u00f3wka jest z\u0142a?<\/strong><\/h3>\n

Istnieje takie poj\u0119cie jak g\u0142od\u00f3wka lecznicza. Jest ona zlecona i przeprowadzana pod okiem lekarza. Charakteryzuje si\u0119 brakiem negatywnych skutk\u00f3w ubocznych i popraw\u0105 samopoczucia. Wed\u0142ug niekt\u00f3rych \u017ar\u00f3de\u0142 takie jednodniowe g\u0142od\u00f3wki oczyszczaj\u0105 organizm z r\u00f3\u017cnych toksyn, jednak badania nie potwierdzaj\u0105 wzrostu detoksykacji organizmu [7]. W The American Journal of Clinical Nutrition opublikowano wyniki bada\u0144, kt\u00f3re wykaza\u0142y, \u017ce 15\u201340-procentowy deficyt kaloryczny poprawia tolerancj\u0119 glukozy oraz tkankow\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107 na insulin\u0119, zmniejsza ci\u015bnienie krwi oraz redukuje negatywne skutki stresu oksydacyjnego. Przyczynia si\u0119 to do zapobiegania rozwojowi cukrzycy typu 2, chor\u00f3b kr\u0105\u017cenia oraz nerek. Oszacowano, \u017ce g\u0142od\u00f3wki powinny trwa\u0107 maksymalnie 20-24h u os\u00f3b ma\u0142o aktywnych i 16-20h u os\u00f3b podejmuj\u0105cych aktywno\u015b\u0107 fizyczn\u0105. Jednak wi\u0119kszo\u015b\u0107 bada\u0144 przeprowadzano na zwierz\u0119tach, a sam mechanizm wp\u0142ywu g\u0142od\u00f3wek na organizm ludzki nie zosta\u0142 wystarczaj\u0105co zbadany. Dla w\u0142asnego zdrowia lepiej stosowa\u0107 zbilansowan\u0105 i urozmaicon\u0105 diet\u0119, a oczyszczanie organizmu pozostawi\u0107 nerkom i w\u0105trobie. Stosowanie g\u0142od\u00f3wek leczniczych powinno by\u0107 przeprowadzone pod okiem lekarza.<\/span><\/p>\n

Kto decyduje si\u0119 na tak radykalny spos\u00f3b odchudzania?<\/strong><\/h3>\n

Zazwyczaj g\u0142od\u00f3wki podejmuj\u0105 si\u0119 osoby z nadmiern\u0105 mas\u0105 cia\u0142a, kt\u00f3re szybko chc\u0105 straci\u0107 kilogramy. Wykreowany w mediach obraz szczup\u0142ej sylwetki mo\u017ce zaburza\u0107 wizerunek w\u0142asnego cia\u0142a [8]. Osoby z zaburzeniami od\u017cywiania, z anoreksj\u0105 czy bulimi\u0105 r\u00f3wnie\u017c s\u0105 nara\u017cone na negatywne skutki stosowania g\u0142od\u00f3wki. Niestety nie\u015bwiadomi odbiorcy tak\u017ce mog\u0105 ulega\u0107 wizji szybkiej utraty masy cia\u0142a. Poda\u017c na stosowanie g\u0142od\u00f3wek nakr\u0119ca moda, kt\u00f3ra stwarzana jest przez m.in. znane osoby na social mediach. Na pocz\u0105tku masa cia\u0142a spada bardzo gwa\u0142townie, jednak nie tracimy upragnionej tkanki t\u0142uszczowej, lecz organizm pozbywa si\u0119 wody oraz tre\u015bci jelitowej.\u00a0<\/span><\/p>\n

G\u0142od\u00f3wka a efekt jo-jo<\/strong><\/h3>\n

Efekt jo-jo pojawia si\u0119 wtedy, gdy po procesie chudni\u0119cia wracaj\u0105 kilogramy. Tw\u00f3rca tego okre\u015blenia Kelly D. Brownel stwierdzi\u0142, \u017ce trudniej dokona\u0107 trwa\u0142ej zmiany podczas cz\u0119stych pr\u00f3b odchudzania. Podczas utraty kilogram\u00f3w zmienia si\u0119 nie tylko sylwetka, lecz przede wszystkim zapotrzebowanie energetyczne. Osoba o nadmiernej masie cia\u0142a b\u0119dzie mia\u0142a wy\u017csze zapotrzebowanie energetyczne od osoby o prawid\u0142owej budowie. Podczas chudni\u0119cia gdy powstaje deficyt kaloryczny masa cia\u0142a maleje. W przypadku g\u0142od\u00f3wki jest to bardzo intensywny proces. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce wtedy organizm pozbawiony jest \u017ar\u00f3d\u0142a energii jakim jest po\u017cywienie. Dochodzi do powstania niedobor\u00f3w. Po zako\u0144czonej g\u0142od\u00f3wce organizm jest tak spustoszony, \u017ce osoba, kt\u00f3ra nie jest \u015bwiadoma obni\u017cenia zapotrzebowania kalorycznego je tyle samo po\u017cywienia co wcze\u015bniej, a nawet wi\u0119cej, by nadrobi\u0107 dni niejedzenia. Organizm bardzo szybko zbiera utracone kalorie, dochodzi do dodatniego bilansu kalorycznego i dochodzi do ponownego tycia. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 os\u00f3b, kt\u00f3re podda\u0142y si\u0119 g\u0142od\u00f3wce i osi\u0105gn\u0119\u0142y spadek masy cia\u0142a ma problem z jej utrzymaniem i s\u0105 bardziej podatne na powr\u00f3t utraconych kilogram\u00f3w. Dzieje si\u0119 tak r\u00f3wnie\u017c dlatego, \u017ce organizm obawiaj\u0105c si\u0119 kolejnej przerwy w \u201edostawie\u201d po\u017cywienia b\u0119dzie kumulowa\u0142 wi\u0119ksze zapasy tkanki t\u0142uszczowej. W ten spos\u00f3b otrzymuje si\u0119 odwrotny efekt od zamierzonego, poniewa\u017c ostatecznie masa cia\u0142a jest wi\u0119ksza od pocz\u0105tkowej.\u00a0<\/span><\/p>\n

Jak nie dopu\u015bci\u0107 do efektu jo-jo?<\/strong><\/h3>\n

Aby nie dopu\u015bci\u0107 do efekty jo-jo nale\u017cy podj\u0105\u0107 racjonalny i systematyczny spos\u00f3b odchudzania. Zamiast natychmiastowej g\u0142od\u00f3wki, lepiej potraktowa\u0107 odchudzanie jako proces, kt\u00f3ry wymaga czasu. Kilogramy gromadzone przez lata nie znikn\u0105 na sta\u0142e w ci\u0105gu kilku dni. Podczas odchudzania nale\u017cy popracowa\u0107 nad zmian\u0105 nawyk\u00f3w, poniewa\u017c trzymanie si\u0119 rozpisanej diety do jej ostatniego dnia, a nast\u0119pnie powr\u00f3t do starych nawyk\u00f3w nie pozwoli na utrzymanie osi\u0105gni\u0119tych efekt\u00f3w. Wa\u017cnym aspektem jest r\u00f3wnie\u017c relacja z jedzeniem – dbanie o uwa\u017cno\u015b\u0107 jedzenia, \u015bwiadome wybory \u017cywieniowe, metoda 80\/20 i pozwolenie sobie na gorsze dni, kt\u00f3re nie wywo\u0142aj\u0105 wyrzut\u00f3w sumienia. Dobrym pomys\u0142em b\u0119dzie metoda ma\u0142ych krok\u00f3w, dzi\u0119ki kt\u00f3rej uzyskuj\u0105c kolejne mniejsze cele zbli\u017cymy si\u0119 do spe\u0142nienia g\u0142\u00f3wnego za\u0142o\u017cenia. Niezwykle wa\u017cnym aspektem jest r\u00f3wnie\u017c wsparcie bliskich.\u00a0<\/span><\/p>\n

Podsumowanie<\/strong><\/h3>\n

G\u0142od\u00f3wka mo\u017ce przynie\u015b\u0107 szybkie, lecz kr\u00f3tkotrwa\u0142e efekty. Powinna by\u0107 stosowana pod nadzorem lekarza, a nie pod wp\u0142ywem \u201emody\u201d. G\u0142od\u00f3wka mo\u017ce prowadzi\u0107 do licznych zaburze\u0144 w ca\u0142ym organizmie, a d\u0142ugotrwa\u0142a nawet do \u015bmierci. Nie detoksykuje organizmu, a jej prozdrowotne efekty by\u0142y oceniane na podstawie bada\u0144 na zwierz\u0119tach i nie s\u0105 jednoznaczne. Efekt jo-jo cz\u0119sto towarzyszy przy restrykcyjnych sposobach odchudzania i jest spowodowany trzymaniem diety do jej ostatniego dnia bez zmiany podstawowych nawyk\u00f3w oraz wyst\u0119puje przy napadach objadania si\u0119 po zako\u0144czonej g\u0142od\u00f3wce.<\/span><\/p>\n

Spodoba\u0142 Ci si\u0119 ten artyku\u0142? Pos\u0142uchaj tak\u017ce o innych b\u0142\u0119dach przez kt\u00f3re nie udaje Ci si\u0119 schudn\u0105\u0107. W odcinku Podcastu Stowarzyszenia Spo\u017cywo rozmawiaj\u0105 dietetycy: Przemys\u0142aw Mijal, \u017baneta Michalak oraz Artur Weso\u0142y.<\/strong><\/h3>\n