{"id":25714,"date":"2021-06-22T11:05:10","date_gmt":"2021-06-22T09:05:10","guid":{"rendered":"https:\/\/spozywo.pl\/?p=25714"},"modified":"2021-07-11T08:54:00","modified_gmt":"2021-07-11T06:54:00","slug":"witamina-d","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/spozywo.org\/?p=25714","title":{"rendered":"Witamina D – wszystko co musisz wiedzie\u0107"},"content":{"rendered":"

Witamina D jest jedn\u0105 z kilku witamin rozpuszczalnych w t\u0142uszczach. W \u015bwietle bada\u0144 jej warto\u015b\u0107 nieustannie ro\u015bnie. Do prawid\u0142owego funkcjonowania organizmu potrzebna jest odpowiednia ilo\u015b\u0107 tej witaminy. Witamina D dzieli si\u0119 na dwie formy: ergokalcyferol (witamina D2) oraz cholekalcyferol (witamina D3). Witamin\u0119 D mo\u017cna znale\u017a\u0107 zar\u00f3wno w produktach ro\u015blinnych jak i zwierz\u0119cych. Jest syntezowana w sk\u00f3rze, jednak zale\u017cne jest to od kilku czynnik\u00f3w [1]. Przede wszystkim zale\u017cy to od\u00a0 pory roku, nas\u0142onecznienia, szeroko\u015bci geograficznej czy ilo\u015bci wystawionego cia\u0142a na promienie s\u0142oneczne.\u00a0 Z biegiem czasu ludzie coraz rzadziej przebywaj\u0105 na \u015bwie\u017cym powietrzu, dlatego wa\u017cne jest spo\u017cywanie odpowiedniej ilo\u015bci tej witaminy wraz z po\u017cywieniem. Niestety poda\u017c tej witaminy z diet\u0105 nie jest wystarczaj\u0105ca i k\u0142adzie si\u0119 nacisk na uzupe\u0142nienie niedobor\u00f3w na zasadzie suplementacji. W Polsce zaleca si\u0119 suplementacj\u0119 nie tylko w porze jesienno-zimowej lecz tak\u017ce w pozosta\u0142ych porach roku.<\/span><\/p>\n

Jak dzia\u0142a witamina D?<\/strong><\/h3>\n

Aby ta witamina zosta\u0142a wch\u0142oni\u0119ta potrzebne jest \u017ar\u00f3d\u0142o t\u0142uszczu, poniewa\u017c dopiero w jego towarzystwie jest przyswajalna. Poda\u017c tej witaminy z diet\u0105 nie jest wystarczaj\u0105ca i k\u0142adzie si\u0119 wtedy nacisk na uzupe\u0142nienie niedobor\u00f3w na zasadzie suplementacji. Pocz\u0105tkowo biologicznie nieaktywny prohormon uzyskuje\u00a0 aktywno\u015b\u0107 w w\u0105trobie i nerkach. Jest tam transportowany poprzez uk\u0142ad limfatyczny i krwiono\u015bny. Ulega tam hydroksylacji (zostaje do\u0142\u0105czona grupa hydroksylowa) i powstaje aktywna forma witaminy D. Dopiero jej aktywna forma ma wp\u0142yw na funkcjonowanie ca\u0142ego organizmu.\u00a0<\/span><\/p>\n

Wp\u0142yw witaminy D na zdrowie<\/strong><\/h3>\n

Witamina D ma du\u017co bardzo wa\u017cnych funkcji. Jednym z nich jest zachowanie r\u00f3wnowagi wapniowo-fosforanowej dzi\u0119ki czemu mo\u017cliwe jest prawid\u0142owe funkcjonowanie uk\u0142adu nerwowego. Zwi\u0119ksza absorpcj\u0119 wapnia w jelicie poprzez stymulowanie syntezy bia\u0142ka, kt\u00f3ry wi\u0105\u017ce wap\u0144 [2] oraz reguluje jego wch\u0142anianie w jelicie. Dba o odpowiedni\u0105 mineralizacj\u0119 ko\u015bci, poniewa\u017c jest niezb\u0119dna do wch\u0142aniania wapnia oraz zapobiega osteoporozie [3]. Dzi\u0119ki niej ko\u015bci s\u0105 bardziej odporne na krzywic\u0119, deformacj\u0119 oraz silniejsze w przypadku uraz\u00f3w. Witamina D warunkuje odpowiedni poziom wzrostu. Wed\u0142ug bada\u0144 bardziej skuteczna jest podj\u0119ta aktywno\u015b\u0107 fizyczna (zar\u00f3wno zaplanowana w formie treningu jak i aktywno\u015b\u0107 spontaniczna) u os\u00f3b z prawid\u0142owym st\u0119\u017ceniem witaminy w organizmie ni\u017c u os\u00f3b z niedoborami.\u00a0 Wspomniana witamina dba o prawid\u0142owe funkcje trzustki oraz zmniejsza ryzyko insulinooporno\u015bci, dzi\u0119ki czemu maleje ryzyko wyst\u0105pienia cukrzycy [10]. Dodatkowo optymalne st\u0119\u017cenie witaminy D zmniejsza zachorowalno\u015b\u0107 na nowotwory trzustki, jelit, ch\u0142oniak\u00f3w oraz gruczo\u0142u krokowego [11]. Badania wykaza\u0142y zwi\u0105zek pomi\u0119dzy niskim st\u0119\u017ceniem tej witaminy a ryzykiem rozwoju Alzheimera [12]. Przebieg schizofrenii oraz depresji r\u00f3wnie\u017c nie pozostaje oboj\u0119tny na ilo\u015b\u0107 witaminy D w surowicy. Badani pacjenci mieli o prawie 48% ni\u017csze jej st\u0119\u017cenie ni\u017c zdrowe osoby. Sugeruje to, \u017ce wyst\u0105pienie tych chor\u00f3b ma zwi\u0105zek z jej niedoborem [13].<\/span><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142a witaminy D<\/strong><\/h3>\n

Cholekalcyferol mo\u017cemy pozyska\u0107 z produkt\u00f3w zwierz\u0119cych takich jak \u0142oso\u015b, makrela, sardynka, tran czy jaja. Nieco mniej znajduje si\u0119 w mi\u0119sie i podrobach. Dobrym \u017ar\u00f3d\u0142em b\u0119d\u0105 r\u00f3wnie\u017c takie produkty jak \u015bwie\u017cy w\u0119gorz, \u015bled\u017a w oleju, gotowany lub pieczony \u0142oso\u015b,\u00a0 \u015bled\u017a marynowany oraz pieczona makrela. W produktach mlecznych zawarto\u015b\u0107 witaminy D nie jest zbyt wysoka. Wyj\u0105tkiem s\u0105 mleka modyfikowane dla dzieci poni\u017cej 1 roku \u017cycia.<\/span><\/p>\n

Normy spo\u017cycia<\/strong><\/span><\/h3>\n

– Dzieci kobiet, kt\u00f3re za\u017cywa\u0142y w ci\u0105\u017cy witamin\u0119 D i by\u0142y karmione piersi\u0105 – 400 IU (jednostek) od 3 tygodnia \u017cycia.<\/span>
\n<\/span>– Dzieci kobiet, kt\u00f3re nie suplementowa\u0142y witaminy w czasie ci\u0105\u017cy – 400 IU od pierwszych dni \u017cycia.<\/span>
\n<\/span>– Niemowl\u0119ta karmione mlekiem modyfikowanym nie wymagaj\u0105 dodatkowej suplementacji, poniewa\u017c mleko jest ju\u017c wzbogacone w t\u0105 witamin\u0119.<\/span>
\n<\/span>– Dzieci w wieku 1-18 lat – dodatkowa suplementacja w dawce 400 IU\/ dob\u0119, kt\u00f3ra mo\u017ce pochodzi\u0107 zar\u00f3wno z po\u017cywienia jak i z suplement\u00f3w. <\/span>
\n<\/span>– Kobiety w ci\u0105\u017cy – 800-1000 IU\/ dob\u0119 od drugiego trymestru ci\u0105\u017cy oraz przez okres karmienia piersi\u0105.<\/span><\/p>\n

Maksymalne bezpieczne dawki witaminy D, kt\u00f3re mo\u017cna przyj\u0105\u0107 jako suplement:<\/span>
\n<\/span>– niemowl\u0119ta- 1000-1500 IU\/ doba<\/span>
\n<\/span>– dzieci w wieku 1-8 lat – 2500-3000 IU\/ doba<\/span>
\n<\/span>– dzieci powy\u017cej 9 roku \u017cycia, doro\u015bli oraz kobiety ci\u0119\u017carne – 4000 IU\/ doba [4]<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>
\u0179r\u00f3d\u0142o: K. Buczkowski, S. Chlabicz, „Wytyczne dla lekarzy rodzinnych dotycz\u0105ce suplementacji witaminy D Recommendations for vitamin D supplementation”<\/figcaption><\/figure>\n

Niedob\u00f3r witaminy D<\/strong><\/h3>\n

Niedob\u00f3r witaminy mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 przez zmniejszenie ilo\u015bci czasu jaki przebywamy na \u015bwie\u017cym powietrzu, stosowanie mocnych filtr\u00f3w UVB czy zanieczyszczenie powietrza, kt\u00f3re ogranicza przedostawanie si\u0119 promieni s\u0142onecznych. Najbardziej nara\u017ceni na niedob\u00f3r s\u0105 seniorzy, poniewa\u017c z wiekiem zachodz\u0105 zmiany w sk\u00f3rze i mo\u017ce zmniejsza\u0107 si\u0119 czynno\u015b\u0107 nerek. Wyst\u0119puje kilka chor\u00f3b, kt\u00f3re zmniejszaj\u0105 i ograniczaj\u0105 wch\u0142anianie witaminy D. Nale\u017c\u0105 do nich m.in. nieswoiste zapalenie jelit, choroba trzewna, przewlek\u0142e cholestazy, mukowiscydoza oraz zesp\u00f3\u0142 kr\u00f3tkiego jelita [5]. Witamina D jest szczeg\u00f3lnie wa\u017cna dla kobiet w ci\u0105\u017cy, poniewa\u017c prowadzi do nietolerancji glukozy w ci\u0105\u017cy, cukrzycy ci\u0119\u017carnych, zapalenia pochwy w pierwszym trymestrze czy skr\u00f3cenia czasu trwania ci\u0105\u017cy. Urodzone noworodki maj\u0105 mniejsz\u0105 mas\u0119 cia\u0142a, zaburzenia zwi\u0105zane z rozwojem zawi\u0105zk\u00f3w z\u0119b\u00f3w, krzywic\u0119 oraz noworodkow\u0105 hipokalcemi\u0119. Wyst\u0105pienie krzywicy zwi\u0119ksza ryzyko osteoporozy w p\u00f3\u017aniejszym wieku, dlatego wa\u017cna jest suplementacja witamin\u0105 D ju\u017c od pierwszych dni \u017cycia. Dalsz\u0105 konsekwencj\u0105 hipowitaminozy s\u0105 alergie oraz cukrzyca u dzieci [6]. Niedoborom witaminy D przypisuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c zwi\u0119kszenie ryzyka wyst\u0119powania chor\u00f3b autoimmunologicznych i niekt\u00f3rych nowotwor\u00f3w [7]. Dodatkowo zostaje obci\u0105\u017cony uk\u0142ad krwiono\u015bny, poniewa\u017c wzrasta ryzyko choroby wie\u0144cowej, niewydolno\u015bci serca, udaru i zawa\u0142u [8]. Badania wykaza\u0142y zwi\u0105zek mi\u0119dzy niedoborem tej witaminy a wyst\u0119powaniem i intensywno\u015bci\u0105 przechodzenia chor\u00f3b psychicznych takich jak nerwica, depresja czy choroba dwubiegunowa [9]. Szeroki zakres dzia\u0142ania witaminy D pokazuje jak bardzo wa\u017cne jest utrzymywanie jej prawid\u0142owego poziomu.\u00a0<\/span><\/p>\n

Nadmiar witaminy D<\/strong><\/h3>\n

W przypadku nadmiernej suplementacji mo\u017cna doprowadzi\u0107 do hiperwitaminozy, czyli nadmiaru witaminy D. Nast\u0119puje wtedy nadmierna mobilizacja wapnia i fosforu z ko\u015bci, traci si\u0119 \u0142aknienie, a nawet wyst\u0119puje zaburzenie rytmu serca. Objawem nadmiaru tej witaminy jest r\u00f3wnie\u017c wapnienie mi\u0119kkich tkanek [2]. Dodatkowo odnotowuje si\u0119 zwi\u0119kszone pragnienie, nudno\u015bci, biegunki oraz zwi\u0119ksza si\u0119 ryzyko zachorowania na kamic\u0119 p\u0119cherzyka \u017c\u00f3\u0142ciowego oraz nerek [4].<\/span><\/p>\n

Podsumowanie<\/strong><\/h3>\n

Witamina D jest substancj\u0105 niezb\u0119dn\u0105 do prawid\u0142owego funkcjonowania ca\u0142ego organizmu. Zar\u00f3wno jej niedob\u00f3r jak i nadmiar prowadzi do powa\u017cnych zaburze\u0144 oraz chor\u00f3b. W obecnych czasach, gdzie wi\u0119kszo\u015b\u0107 dnia sp\u0119dzamy w zamkni\u0119tych pomieszczeniach, niezb\u0119dna jest suplementacja. Z ka\u017cdym nowym badaniem rola tej witaminy jest coraz wi\u0119ksza. Wa\u017cne jest by utrzymywa\u0107 odpowiednie st\u0119\u017cenie witaminy w organizmie, dzi\u0119ki czemu b\u0119dziemy mogli cieszy\u0107 si\u0119 lepszym zdrowiem.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Chcia\u0142by\u015b wiedzie\u0107 wi\u0119cej? Pos\u0142uchaj o suplementacji witamin\u0105 D. W poni\u017cszym odcinku Podcastu pos\u0142uchasz wywiadu z dr n. med. Dominik\u0105 Maciejewsk\u0105.<\/strong><\/h3>\n