{"id":25164,"date":"2021-05-26T11:05:29","date_gmt":"2021-05-26T09:05:29","guid":{"rendered":"https:\/\/spozywo.pl\/?p=25164"},"modified":"2021-07-11T09:08:29","modified_gmt":"2021-07-11T07:08:29","slug":"otylosc-a-depresja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/spozywo.org\/?p=25164","title":{"rendered":"Zwi\u0105zek mi\u0119dzy oty\u0142o\u015bci\u0105 a depresj\u0105. Jaki wp\u0142yw na mas\u0119 cia\u0142a ma nasze zdrowie psychiczne?"},"content":{"rendered":"

Zar\u00f3wno oty\u0142o\u015b\u0107 jak i depresja stanowi\u0105 wa\u017cny problem zdrowia publicznego. Nieprawid\u0142owa masa cia\u0142a ale r\u00f3wnie\u017c wyst\u0119powanie chor\u00f3b o pod\u0142o\u017cu psychicznym mog\u0105 prowadzi\u0107 do wzrostu \u015bmiertelno\u015bci [1]. Nadmierna masa cia\u0142a powoduje rozw\u00f3j chor\u00f3b serca i uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia, mo\u017ce by\u0107 przyczyn\u0105 udaru, cukrzycy typu II, chor\u00f3b uk\u0142adu kostnego, immunologicznego i hormonalnego, co mo\u017ce prowadzi\u0107 do obni\u017cenia d\u0142ugo\u015bci i jako\u015bci \u017cycia [2]. <\/span>W dzisiejszym \u015bwiecie coraz wi\u0119kszym problemem staje si\u0119 nadwaga i oty\u0142o\u015b\u0107, z roku na rok wzrasta r\u00f3wnie\u017c cz\u0119sto\u015b\u0107 wyst\u0119powania depresji. Zar\u00f3wno oty\u0142o\u015b\u0107 jak i depresj\u0119 zalicza si\u0119 do chor\u00f3b cywilizacyjnych. Prowadzone s\u0105 badania na temat wsp\u00f3\u0142wyst\u0119powania tych schorze\u0144, a tak\u017ce czynnik\u00f3w, kt\u00f3re je wywo\u0142uj\u0105. Podejrzewa si\u0119 powi\u0105zania mi\u0119dzy wyst\u0119powaniem depresji i nadmiern\u0105 mas\u0105 cia\u0142a. Obie jednostki chorobowe mog\u0105 nie\u015b\u0107 ze sob\u0105 powa\u017cne powik\u0142ania <\/span>[2, 3].<\/span><\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142wyst\u0119powanie nadmiernej masy cia\u0142a i zaburze\u0144 depresyjnych<\/b><\/h3>\n

Oty\u0142o\u015b\u0107 okre\u015bla si\u0119 dzi\u0119ki wska\u017anikowi masy cia\u0142a – BMI (ang. Body Mass Index). Jest on wyliczany jako iloraz masy cia\u0142a i wzrostu w metrach podniesionych do drugiej pot\u0119gi. Nadwag\u0119 rozpoznaje si\u0119, gdy BMI mie\u015bci si\u0119 w przedziale 25-29, natomiast oty\u0142o\u015b\u0107 gdy BMI wynosi powy\u017cej 30 kg\/m\u00b2. Zdiagnozowanie depresji jest do\u015b\u0107 trudne, niekiedy nie mo\u017cna jednoznacznie stwierdzi\u0107 czy dana osoba jest chora. Zdarza si\u0119, \u017ce u pacjenta pojawiaj\u0105 si\u0119 jedynie epizody depresyjne, najcz\u0119\u015bciej na skutek przewlek\u0142ego stresu lub reakcji na smutne wydarzenie [1, 2]. Osoby chore na depresj\u0119 charakteryzuje d\u0142ugotrwa\u0142e obni\u017cenie nastroju, spadek energii i apetytu, wzmo\u017cona m\u0119czliwo\u015b\u0107, obni\u017cenie koncentracji, smutek, kt\u00f3ry wp\u0142ywa na codzienne funkcjonowanie. Objawy te nie s\u0105 wywo\u0142ane \u017ca\u0142ob\u0105 ani inn\u0105 choroba somatyczn\u0105. Istotny jest stopie\u0144 nasilenia objaw\u00f3w i czas ich trwania, niekiedy konieczne jest w\u0142\u0105czenie terapii farmakologicznej, czasem pomaga psychoterapia [2]. Zar\u00f3wno w grupie os\u00f3b chorych na depresj\u0119 jak i na oty\u0142o\u015b\u0107 obserwuje si\u0119 zmiany apetytu, aktywno\u015bci fizycznej i zmiany zachowa\u0144 \u017cywieniowych [1]. Mimo podobnych czynnik\u00f3w zewn\u0119trznych wp\u0142ywaj\u0105cych na rozw\u00f3j nadmiernej masy cia\u0142a i depresji, nie mo\u017cna stwierdzi\u0107 jednoznacznie, kt\u00f3ra z tych chor\u00f3b jest skutkiem, kt\u00f3ra przyczyn\u0105. Niezale\u017cnie od tego, kt\u00f3ra choroba pojawi\u0142a si\u0119 pierwsza wsp\u00f3\u0142wyst\u0119powanie depresji i oty\u0142o\u015bci mo\u017ce skutkowa\u0107 wzrostem \u015bmiertelno\u015bci. Zar\u00f3wno problemy z nadmiern\u0105 mas\u0105 cia\u0142a jak i zaburzenia depresyjne stanowi\u0105 niezale\u017cne czynniki rozwoju chor\u00f3b uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia. Warto pami\u0119ta\u0107 o konieczno\u015bci r\u00f3wnoczesnego leczenia tych jednostek chorobowych oraz o istotnej roli psychoterapii. Interesuj\u0105cym aspektem jest te\u017c fakt, \u017ce w niekt\u00f3rych przypadkach leczenie farmakologiczne depresji powoduje wzrost apetytu i w konsekwencji prowadzi do wyst\u0105pienia nadwagi [1]. W badaniach Goldsteina i wsp. wykazano, \u017ce w ostatnich latach mo\u017cna zaobserwowa\u0107 wzrost cz\u0119sto\u015bci wyst\u0119powania depresji w populacji oty\u0142ych kobiet. Istnieje r\u00f3wnie\u017c zale\u017cno\u015b\u0107 mi\u0119dzy stopniem oty\u0142o\u015bci a cz\u0119sto\u015bci\u0105 rozpoznawania depresji a tak\u017ce wyst\u0119powanie depresji w dzieci\u0144stwie wi\u0105\u017ce si\u0119 z wy\u017cszymi warto\u015bciami BMI w doros\u0142ych latach \u017cycia [4]. Istniej\u0105 r\u00f3wnie\u017c badania, kt\u00f3re wykaza\u0142y, \u017ce osoby po uko\u0144czeniu 50 roku \u017cycia z oty\u0142o\u015bci\u0105 s\u0105 dwukrotnie bardziej nara\u017cone na wyst\u0105pienie depresji w ci\u0105gu 5 lat w por\u00f3wnaniu do grupy os\u00f3b z prawid\u0142ow\u0105 mas\u0105 cia\u0142a [5]. Mo\u017cna przyj\u0105\u0107, \u017ce oty\u0142o\u015b\u0107 jest powa\u017cnym czynnikiem ryzyka rozwini\u0119cia si\u0119 depresji [1]. Depresja i oty\u0142o\u015b\u0107 przenikaj\u0105 si\u0119 wzajemnie na wielu p\u0142aszczyznach. Depresja w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej wykazuje najsilniejszy zwi\u0105zek z oty\u0142o\u015bci\u0105. Ta wiedza mo\u017ce by\u0107 pomocna w diagnozowaniu i opracowywaniu strategii leczenia os\u00f3b z nadmiern\u0105 mas\u0105 cia\u0142a cierpi\u0105cych r\u00f3wnie\u017c na zaburzenia depresyjne. Aby zmniejszy\u0107 ryzyko wyst\u0105pienia gro\u017anych chor\u00f3b w populacji warto wdra\u017ca\u0107 dzia\u0142ania profilaktyczne, propagowanie zdrowego stylu \u017cycia i edukacj\u0119 \u017cywieniow\u0105 [2]. Wsp\u00f3\u0142wyst\u0119powanie depresji i nadwagi mo\u017ce skutkowa\u0107 dalszym przyrostem masy cia\u0142a, a w konsekwencji prowadzi\u0107 do kolejnych powik\u0142a\u0144 zdrowotnych. Nadmierna masa cia\u0142a mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c wywo\u0142ywa\u0107 stany depresyjne. Osoby z nadwag\u0105 i oty\u0142o\u015bci\u0105 cz\u0119sto \u017ale czuj\u0105 si\u0119 w swoim ciele i nie s\u0105 akceptowane przez otoczenie. Nasz stan psychiczny wp\u0142ywa bezpo\u015brednio na nasze wybory \u017cywieniowe – stres i gorsze samopoczucie chcemy zrekompensowa\u0107 sobie podjadaniem najcz\u0119\u015bciej wysoko przetworzonej \u017cywno\u015bci, kt\u00f3ra mo\u017ce by\u0107 czynnikiem szybkiego przybrania na wadze [2]. Oty\u0142o\u015b\u0107 ma bezpo\u015bredni wp\u0142yw na dzia\u0142anie m\u00f3zgu, wsp\u00f3\u0142wyst\u0119powanie oty\u0142o\u015bci i zaburze\u0144 psychicznych, jest silnie zwi\u0105zane z niekorzystnymi skutkami zdrowotnymi. Istotna w zmniejszeniu ryzyka powik\u0142a\u0144 depresji i nadwagi jest profilaktyka zdrowotna. Skutki zdrowotne depresji i oty\u0142o\u015bci mog\u0105 by\u0107 przez siebie wzmacniane, jedna choroba pot\u0119guje drug\u0105 i pog\u0142\u0119bia stan chorobowy. [6]<\/span><\/p>\n

Zaburzenia neuroprzeka\u017anictwa w depresji i oty\u0142o\u015bci<\/b><\/h3>\n

Nie uda\u0142o si\u0119 jednoznacznie stwierdzi\u0107, kt\u00f3re schorzenie jest pierwotne, a kt\u00f3re wt\u00f3rne. Istnieje zwi\u0105zek mi\u0119dzy tymi jednostkami chorobowymi, natomiast nie wiemy czy depresja wywo\u0142uje oty\u0142o\u015b\u0107, czy raczej nadmierna masa cia\u0142a prowadzi do depresji. Obni\u017cona samoocena w przypadku nadwagi i oty\u0142o\u015bci jest przyczyn\u0105 podwy\u017cszonego poziomu stresu, a tym samym mo\u017ce prowadzi\u0107 do pojawienia si\u0119 depresji. Objawy depresji z drugiej strony mog\u0105 wp\u0142ywa\u0107 na codzienn\u0105 diet\u0119, mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 kompulsywne objadanie si\u0119 lub nagradzanie si\u0119 wysokokalorycznymi jedzeniem, co mo\u017ce doprowadzi\u0107 do nadmiernej masy cia\u0142a [1,7]. Zar\u00f3wno w oty\u0142o\u015bci jak i w zaburzeniach depresyjnych obserwuje si\u0119 dysfunkcj\u0119 wydzielania neuroprzeka\u017anik\u00f3w, w szczeg\u00f3lno\u015bci dotyczy to serotoniny, dopaminy, neuropeptydu Y (NPY) i noradrenaliny. Te substancje reguluj\u0105 nastr\u00f3j i nawyki \u017cywieniowe.\u00a0 Prekursorem serotoniny jest tryptofan, kt\u00f3ry dostarczamy z po\u017cywieniem. Produkty bogate w tryptofan to: chude mi\u0119so, ryby, jaja, \u017c\u00f3\u0142ty ser, mleko, pestki dyni, nasiona ro\u015blin str\u0105czkowych. <\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Obni\u017cenie transmisji serotoninowej prowadzi do wyst\u0105pienia objaw\u00f3w depresji. Najwy\u017csze st\u0119\u017cenie serotoniny wyst\u0119puj\u0119 w szyszynce, tam serotonina jest przekszta\u0142cana w melatonin\u0119. Serotonina reguluje o\u015b podwzg\u00f3rzowo-przysadkowo-nadnerczow\u0105, co odgrywa znacz\u0105c\u0105 rol\u0119 w pojawianiu si\u0119 zaburze\u0144 depresyjnych. W badaniach zaobserwowano niedob\u00f3r serotoniny w\u015br\u00f3d os\u00f3b oty\u0142ych [7]. Wykazano r\u00f3wnie\u017c skuteczno\u015b\u0107 dzia\u0142ania lek\u00f3w serotoninergicznych w leczeniu oty\u0142o\u015bci, co wskazuje na wp\u0142yw poziomu serotoniny na wag\u0119 [8].\u00a0<\/span><\/p>\n

Jak dba\u0107 o zdrowie psychiczne i dobre samopoczucie?<\/b><\/h3>\n

Istnieje zwi\u0105zek mi\u0119dzy dietami o niskiej zawarto\u015bci t\u0142uszcz\u00f3w nasyconych i wysokiej zawarto\u015bci kwas\u00f3w omega-3, t\u0142uszcze wielonienasycone zmniejszaj\u0105 ryzyko oty\u0142o\u015bci jak i zaburze\u0144 depresyjnych [9]. Bogate w kwasy t\u0142uszczowe omega-3 s\u0105 w szczeg\u00f3lno\u015bci oleje rybne, kt\u00f3re maj\u0105 korzystny wp\u0142yw na zdrowie psychiczne i fizyczne. Dieta \u015br\u00f3dziemnomorska jest bogata w wielonienasycone kwasy t\u0142uszczowe, opiera si\u0119 ona na du\u017cych ilo\u015bciach warzyw i owoc\u00f3w, orzechach i rybach. Stwierdzono, \u017ce dieta \u015br\u00f3dziemnomorska ma korzystny wp\u0142yw na nasze samopoczucie, odpowiednia dieta mo\u017ce znacznie poprawi\u0107 nastr\u00f3j i zmniejszy\u0107 objawy depresji [9]. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 bada\u0144 wskazuje, \u017ce spo\u017cycie owoc\u00f3w i warzyw, r\u00f3wnie\u017c przetworzonych maj\u0105 pozytywny wp\u0142yw na nasze zdrowie psychiczne. Og\u00f3lne zalecenia m\u00f3wi\u0105 o spo\u017cywaniu co najmniej 5 porcji owoc\u00f3w i warzyw dziennie, taki spos\u00f3b od\u017cywiania mo\u017ce korzystnie wp\u0142yn\u0105\u0107 nie tylko na zdrowie fizyczne ale tak\u017ce na zdrowie psychiczne. Odpowiednio zbilansowana dieta jest bardzo wa\u017cna w leczeniu ale r\u00f3wnie\u017c w profilaktyce zaburze\u0144 psychicznych. Wysokie spo\u017cycie cytrus\u00f3w i warzyw li\u015bciastych mog\u0105 sprzyja\u0107 wy\u017cszemu poziomowi optymizmu, tym samym obni\u017cy\u0107 poziom problem\u00f3w emocjonalnych [9, 10].<\/span><\/p>\n

Podsumowanie<\/b><\/h3>\n

W ostatnich latach coraz wi\u0119ksz\u0105 uwag\u0119 zwraca si\u0119 na psychologiczne skutki oty\u0142o\u015bci. Izolacja spo\u0142eczna i obni\u017cona samoocena wywo\u0142ane nadmiern\u0105 mas\u0105 cia\u0142a mog\u0105 skutkowa\u0107 pojawieniem si\u0119 depresji. Obni\u017cenie nastroju i wyst\u0119powanie zaburze\u0144 depresyjnych cz\u0119sto prowadz\u0105 do kompulsywnego objadania si\u0119, podjadania wysoko przetworzonej i wysokokalorycznej \u017cywno\u015bci, co prowadzi do nadwagi i oty\u0142o\u015bci. Nadmierna masa cia\u0142a jest przyczyn\u0105 wielu chor\u00f3b, u os\u00f3b ze zbyt wysokim wska\u017anikiem BMI mo\u017ce rozwin\u0105\u0107 si\u0119 cukrzyca typu II, choroby kr\u0105\u017cenia, insulinooporno\u015b\u0107 i choroby uk\u0142adu kostnego. Mo\u017ce doj\u015b\u0107 do rozregulowania uk\u0142adu immunologicznego i hormonalnego. Badania wskazuj\u0105, \u017ce depresja jest czynnikiem predykcyjnym oty\u0142o\u015bci, oty\u0142o\u015b\u0107 zwi\u0119ksza r\u00f3wnie\u017c ryzyko depresji [10].<\/span><\/p>\n

Chcia\u0142by\u015b wiedzie\u0107 wi\u0119cej? Pos\u0142uchaj o \u017cywieniu a tak\u017ce suplementacji w depresji. W nowym odcinku Podcastu Stowarzyszenia Spo\u017cywo rozmawiaj\u0105 dietetycy: Przemys\u0142aw Mijal i \u017baneta Michalak.<\/strong><\/h3>\n