{"id":25130,"date":"2021-06-02T11:05:34","date_gmt":"2021-06-02T09:05:34","guid":{"rendered":"https:\/\/spozywo.pl\/?p=25130"},"modified":"2021-07-11T08:47:53","modified_gmt":"2021-07-11T06:47:53","slug":"filary-walki-z-choroba","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/spozywo.org\/?p=25130","title":{"rendered":"Cukrzyca – podstawowe filary walki z chorob\u0105"},"content":{"rendered":"

Cukrzyca typu 1 jest chorob\u0105, w kt\u00f3rej dochodzi do uszkodzenia i zaniku kom\u00f3rek Beta wysp trzustkowych w wyniku procesu autoimmunologicznego, co skutkuje bezwzgl\u0119dnym niedoborem insuliny. Istotn\u0105 rol\u0119 w powstawaniu cukrzycy typu 1 odgrywa czynnik genetyczny, co wi\u0105\u017ce si\u0119 w szczeg\u00f3lno\u015bci z obecno\u015bci\u0105 i rol\u0105 antygen\u00f3w zgodno\u015bci tkankowej HLA. Dok\u0142adne mechanizmy powstawania cukrzycy typu 1 nie s\u0105 jeszcze do ko\u0144ca poznane. Rozw\u00f3j jest gwa\u0142towny, dlatego tak wa\u017cne jest odpowiednie leczenie w postaci insulinoterapii, zbilansowana dieta i aktywno\u015b\u0107 fizyczna. S\u0105 to trzy podstawowe filary skuteczne w walce ze skutkami choroby i poprawiaj\u0105ce komfort \u017cycia chorego. Ka\u017cdy pacjent, chc\u0105cy dba\u0107 o swoje zdrowie i samopoczucie powinien si\u0119 z nimi zapozna\u0107, gdy\u017c pierwszym krokiem w walce z jakimkolwiek schorzeniem jest edukacja i \u015bwiadomo\u015b\u0107 stanu, w jakim organizm si\u0119 znajduje. A wi\u0119c, przejd\u017amy do om\u00f3wienia ka\u017cdego z tych element\u00f3w. [1][2]<\/span><\/p>\n

    \n
  1. \n

    \u00a0 \u00a0 Insulinoterapia<\/strong><\/h3>\n<\/li>\n<\/ol>\n

    Jak ju\u017c wcze\u015bniej wspomniano, insulina to hormon, kt\u00f3ry w cukrzycy typu 1 przestaje by\u0107 wydzielany na skutek uszkodzenia kom\u00f3rek beta trzustki.<\/span><\/p>\n

    Jakie s\u0105 tego konsekwencje? Jak\u0105 funkcj\u0119 pe\u0142ni insulina w organizmie?<\/span><\/p>\n

    Insulina to hormon reguluj\u0105cy przemian\u0119 w\u0119glowodan\u00f3w, bia\u0142ek i t\u0142uszcz\u00f3w i magazynowanie sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych. Najwa\u017cniejszym bod\u017acem do jej produkcji jest poposi\u0142kowe zwi\u0119kszenie st\u0119\u017cenia glukozy we krwi. Wp\u0142ywa na wiele proces\u00f3w zachodz\u0105cych w organizmie, mi\u0119dzy innymi nasila syntez\u0119 kwas\u00f3w t\u0142uszczowych, hamuje lipoliz\u0119, nasila wytwarzanie bia\u0142ka i intensyfikuje jego wewn\u0105trzkom\u00f3rkowe wydzielanie. Insulina pe\u0142ni w organizmie szereg funkcji niezb\u0119dnych do prawid\u0142owego funkcjonowania, dlatego tak istotne jest stosowanie odpowiednio dobranej insulinoterapii ,gdy\u017c jest to jedyny spos\u00f3b leczenia cukrzycy typu 1. [1]<\/span><\/p>\n

    Obecnie produkowane s\u0105 insuliny o r\u00f3\u017cnym mechanizmie dzia\u0142ania.<\/span><\/p>\n

      \n
    • Insuliny kr\u00f3tko-dzia\u0142aj\u0105ce (mealtime) \u2013 na\u015bladuj\u0105 wczesny wyrzut insuliny, reaguj\u0105c na bodziec, kt\u00f3rym jest pokarm.<\/span><\/li>\n
    • Insuliny o przed\u0142u\u017conym dzia\u0142aniu (basal) \u2013 na\u015bladuj\u0105 mi\u0119dzy posi\u0142kowe podstawowe wydzielanie insuliny.<\/span><\/li>\n
    • Mieszanki insulinowe \u2013 zastosowanie mechanizmu insulin kr\u00f3tko-dzia\u0142aj\u0105cych i o przed\u0142u\u017conym dzia\u0142aniu jednocze\u015bnie.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n

      Dawka insuliny jest dobierana indywidualnie przez lekarza, a czas i cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 podawania poszczeg\u00f3lnych typ\u00f3w dostosowuje si\u0119 mi\u0119dzy innymi na podstawie wagi (wag\u0119 pacjenta w kilogramach mno\u017cy si\u0119 przez 0,5 lub 0,6\u00a0 jednostek i uzyskuje si\u0119 dawk\u0119 dostosowan\u0105 do pacjenta). Kolejne czynniki wp\u0142ywaj\u0105ce na dawk\u0119 insuliny to spo\u017cycie w\u0119glowodan\u00f3w w diecie, poziom aktywno\u015bci fizycznej i szybko\u015bci, z jak\u0105 organizm pacjenta przyswaja insulin\u0119. Konieczna jest tak\u017ce samokontrola i wykonywanie pomiar\u00f3w glukozy przez pacjenta [3]. 40-50% pacjent\u00f3w przyjmuje insuliny o przed\u0142u\u017conym dzia\u0142aniu, pozosta\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 stosuje preparaty szybkodzia\u0142aj\u0105ce, mieszanki insulinowe b\u0105d\u017a korzysta z pomp insulinowych.<\/span><\/p>\n

      W leczeniu pacjent\u00f3w w zale\u017cno\u015bci od sposobu pozyskania insuliny dost\u0119pne s\u0105 cztery rodzaje:<\/span><\/p>\n

        \n
      1. Insuliny zwierz\u0119ce \u2013 uzyskiwane z trzustek zwierz\u0105t (\u015bwinie, krowy, psy). Technologia jest z\u0142o\u017cona i skomplikowana, a terapia skutkuje komplikacjami w postaci alergii, dlatego\u00a0 obecnie wychodzi z u\u017cycia.<\/span><\/li>\n
      2. \u00a0 <\/span>Insulina humanizowana \u2013 rodzaj insuliny ze \u015bwini, ale w jej produkcji nast\u0119puje wymiana jednego z aminokwas\u00f3w w celu otrzymania insuliny o budowie chemicznej zbli\u017conej bardziej do budowy insuliny ludzkiej ni\u017c w przypadku podstawowych insulin zwierz\u0119cych.<\/span><\/li>\n
      3. Analog insuliny ludzkiej \u2013 insulina uzyskana na drodze in\u017cynierii genetycznej, w wyniku zmiany sk\u0142adu aminokwasowego.<\/span><\/li>\n
      4. Insulina ludzka \u2013 Insulina zostaje wytworzona w procesie fermentacji przez bakterie lub grzyby do kt\u00f3rych za pomoc\u0105 metod in\u017cynierii genetycznej wprowadzono gen koduj\u0105cy ludzk\u0105 insulin\u0119. W ten spos\u00f3b pozyskuje si\u0119 insulin\u0119 identyczn\u0105 z t\u0105, kt\u00f3ra jest wytwarzana przez trzustk\u0119 cz\u0142owieka. [1],[4]<\/span><\/li>\n<\/ol>\n

        W przypadku, gdy osi\u0105gni\u0119cie odpowiedniego wyr\u00f3wnania cukrzycy za pomoc\u0105 powy\u017cszych metod jest niemo\u017cliwe lub utrudnione, stosuje si\u0119 pompy insulinowe.<\/span><\/p>\n

        Jak ju\u017c wspomniano, metod\u0119 i rodzaj insulinoterapii dobiera lekarz diabetolog.\u00a0 Zalecany model to intensywna funkcjonalna insulinoterapia \u2013 stosowanie wielokrotnych podsk\u00f3rnych dawek insuliny podawanych za pomoc\u0105 wstrzykiwaczy typu pen b\u0105d\u017a pompa insulinowa (ci\u0105g\u0142y podsk\u00f3rny wlew insuliny). Niezwykle istotn\u0105 aktywno\u015bci\u0105, kt\u00f3r\u0105 obowi\u0105zkowo musi podj\u0105\u0107 pacjent opr\u00f3cz aktywno\u015bci fizycznej jest edukacja. Osoba chora na cukrzyc\u0119 powinna nauczy\u0107 si\u0119, w jaki spos\u00f3b modyfikowa\u0107 dawki insuliny w zale\u017cno\u015bci od rodzaju posi\u0142k\u00f3w jakie spo\u017cywa i podejmowanej aktywno\u015bci fizycznej, zapozna\u0107 si\u0119 z wp\u0142ywem t\u0142uszcz\u00f3w i bia\u0142ek na glikemi\u0119, a tak\u017ce opanowa\u0107 system wymiennik\u00f3w w\u0119glowodanowych. Musi r\u00f3wnie\u017c wypracowa\u0107 nawyk regularnego samodzielnego kontrolowania glikemii. Wymaga to od pacjenta du\u017cego zaanga\u017cowania, ale jest to niezwykle pomocne w poprawieniu komfortu \u017cycia, gdy\u017c prawid\u0142owo wyr\u00f3wnany metabolicznie diabetyk mo\u017ce cieszy\u0107 si\u0119 \u017cyciem, podejmowa\u0107 aktywno\u015b\u0107 fizyczn\u0105, planowa\u0107 spotkania towarzyskie, pracowa\u0107 i rozwija\u0107 swoje pasje tak samo jak osoba zdrowa.<\/span><\/p>\n

          \n
        1. \n

          \u00a0 \u00a0 Dietoterapia<\/strong><\/h3>\n<\/li>\n<\/ol>\n

          Nie ma uniwersalnej diety, kt\u00f3r\u0105 m\u00f3g\u0142by stosowa\u0107 ka\u017cdy pacjent chory na cukrzyc\u0119. Leczenie dietetyczne jest dostosowywane indywidualnie i obejmuje wskaz\u00f3wki tycz\u0105ce si\u0119:<\/span><\/p>\n

            \n
          1. kaloryczno\u015bci posi\u0142k\u00f3w w ci\u0105gu dnia i podzia\u0142u energii pochodz\u0105cej z w\u0119glowodan\u00f3w, t\u0142uszczy, bia\u0142ek,<\/span><\/li>\n
          2. odpowiedniej poda\u017c witamin, sk\u0142adnik\u00f3w mineralnych i fitozwi\u0105zk\u00f3w,<\/span><\/li>\n
          3. produkt\u00f3w, kt\u00f3re nale\u017cy wyeliminowa\u0107 lub wprowadzi\u0107 do diety.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n

            Dieta powinna uwzgl\u0119dnia\u0107 preferencje \u017cywieniowe pacjenta, cechy fizjologiczne (wiek, p\u0142e\u0107, sk\u0142ad cia\u0142a) a tak\u017ce aktywno\u015b\u0107 fizyczn\u0105 i fundusze, jakie pacjent jest w stanie przeznaczy\u0107 na jedzenie. Aby osi\u0105gn\u0105\u0107 pe\u0142n\u0105 efektywno\u015b\u0107 dietoterapii, chory powinien stale pozostawa\u0107 pod nadzorem dietetyka, kt\u00f3ry fachowo okre\u015bli\u00a0 strategi\u0119 \u017cywieniow\u0105 i cel diety, a nast\u0119pnie b\u0119dzie skrupulatnie monitorowa\u0107 post\u0119py i efekty terapii.<\/span><\/p>\n

            Podstawow\u0105 zasad\u0105 stosowan\u0105 podczas komponowania posi\u0142k\u00f3w jest szacowanie zawarto\u015bci w\u0119glowodan\u00f3w przyswajalnych. Najcz\u0119\u015bciej w tym celu stosuje si\u0119 system Wymiennik\u00f3w W\u0119glowodanowych (WW). Nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 warto\u015bci Indeksu Glikemicznego (IG) i \u0141adunku Glikemicznego (\u0141G). Jednym z najwa\u017cniejszych element\u00f3w edukacji dietetycznej pacjenta z cukrzyc\u0105 typu 1 powinno by\u0107 szkolenie w zakresie obliczania zawarto\u015bci w\u0119glowodan\u00f3w w posi\u0142ku i zale\u017cnego od tego dawkowania insuliny.<\/span><\/p>\n

            Wiemy ju\u017c, \u017ce najwa\u017cniejszym czynnikiem determinuj\u0105cym zapotrzebowanie na insulin\u0119 s\u0105 w\u0119glowodany, lecz pacjent musi by\u0107 r\u00f3wnie\u017c \u015bwiadomy, w jaki spos\u00f3b na to zapotrzebowanie wp\u0142ywaj\u0105 bia\u0142ka i t\u0142uszcze. [5]<\/span><\/p>\n

            W komponowaniu diety warto stosowa\u0107 si\u0119 do zalece\u0144 opracowanych przez Polskie Towarzystwo Diabetologiczne, kt\u00f3re prezentuj\u0105 si\u0119 nast\u0119puj\u0105co:<\/span><\/p>\n

              \n
            • W\u0119glowodany\u00a0\u00a0<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n

              Powinny stanowi\u0107 oko\u0142o 45% ca\u0142kowitej energii. Udzia\u0142 cukr\u00f3w w diecie mo\u017ce wzrosn\u0105\u0107 nawet do 65% je\u017celi ich \u017ar\u00f3d\u0142em s\u0105 produkty o niskim IG i du\u017cej zawarto\u015bci b\u0142onnika, kt\u00f3rego minimalne dzienne spo\u017cycie powinno wynosi\u0107 25g. Wp\u0142yw na ilo\u015b\u0107 w\u0119glowodan\u00f3w w diecie ma aktywno\u015b\u0107 fizyczna \u2013 im wi\u0119ksza aktywno\u015b\u0107 tym udzia\u0142 w\u0119glowodan\u00f3w wy\u017cszy. Zalecane pe\u0142noziarniste produkty zbo\u017cowe. Ograniczeniu podlegaj\u0105 produkty bogate w cukry proste o wysokim IG, cukry dodane i wolne cukry. W tej grupie produkt\u00f3w znajduj\u0105 si\u0119 bia\u0142e makarony i pieczywo, p\u0142atki \u015bniadaniowe, s\u0142odycze, s\u0142odkie wypieki, mi\u00f3d, cukier, mocno dojrza\u0142e owoce, soki owocowe. [5]<\/span><\/p>\n

                \n
              • S\u0142odziki<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n

                Alternatyw\u0105 dla cukru mog\u0105 by\u0107 s\u0142odziki, stosowane w ilo\u015bciach nieprzekraczaj\u0105cych zalece\u0144 producenta. Liczne badania pokazuj\u0105, \u017ce naturalne s\u0142odziki (np. ksylitol, erytrytol, stewia) pomagaj\u0105 w zredukowaniu hiperglikemii, poprawiaj\u0105 metabolizm t\u0142uszcz\u00f3w i wykazuj\u0105 dzia\u0142anie antyoksydacyjne. S\u0142odziki nie podnosz\u0105 gwa\u0142townie st\u0119\u017cenia glukozy we krwi w przeciwie\u0144stwie do cukru, przez co nie wywo\u0142uj\u0105 wyrzutu insuliny. Warto wspomnie\u0107, \u017ce nadmierne spo\u017cycie produkt\u00f3w obfituj\u0105cych w proste cukry jest podstawowym czynnikiem rozwoju cukrzycy typu 1 i 2 i zaburze\u0144 metabolicznych. [7]<\/span><\/p>\n

                  \n
                • T\u0142uszcze<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n

                  Udzia\u0142 t\u0142uszczu powinien stanowi\u0107 od 25% do 40% ca\u0142kowitej energii, w tym t\u0142uszcze nasycone nie powinny stanowi\u0107 wi\u0119cej ni\u017c 10%, t\u0142uszcze wielonienasycone co najmniej 20% a wielonienasycone oko\u0142o 6-10% warto\u015bci energetycznej diety. Zawarto\u015b\u0107 cholesterolu zale\u017cy od pacjenta.<\/span><\/p>\n

                  Rekomenduje si\u0119 spo\u017cywanie t\u0142uszcz\u00f3w ro\u015blinnych \u2013 olej rzepakowy, s\u0142onecznikowy, lniany, z czarnuszki, oliwa z oliwek.<\/span><\/p>\n

                  Natomiast ograniczeniu podlegaj\u0105 t\u0142uszcze zwierz\u0119ce gdy\u017c s\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142em nasyconych kwas\u00f3w t\u0142uszczowych (smalec, mas\u0142o, s\u0142onina) a tak\u017ce bogate w nasycone kwasy t\u0142uszczowe oleje ro\u015blinne \u2013 palmowy i kokosowy. [5]<\/span><\/p>\n

                    \n
                  • \u00a0Bia\u0142ko<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n

                    Udzia\u0142 energii z bia\u0142ka podobnie jak w diecie podstawowej powinien wynosi\u0107 15-20% <\/span>(1-1,5g\/kg mc\/d.)<\/span><\/p>\n

                    Ilo\u015b\u0107 bia\u0142ka mo\u017ce by\u0107 wy\u017csza, w zale\u017cno\u015bci od indywidualnych potrzeb pacjenta, gdy\u017c nie ma dowod\u00f3w na negatywne skutki stosowania diet bogatobia\u0142kowych w grupie os\u00f3b chorych na cukrzyc\u0119. Wi\u0119ksz\u0105 ilo\u015b\u0107 bia\u0142ka warto wprowadzi\u0107 do diety os\u00f3b aktywnych fizycznie. Nie ma wytycznych co do ograniczania spo\u017cycia bia\u0142ka zwierz\u0119cego. [5]<\/span><\/p>\n

                      \n
                    • Suplementacja witamin i soli mineralnych<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n

                      Suplementacja witaminy D zgodnie z og\u00f3lnymi zaleceniami dla populacji, kwasem foliowym u kobiet w ci\u0105\u017cy. Inne witaminy i minera\u0142y nale\u017cy suplementowa\u0107 jedynie w przypadku wyst\u0105pienie niedobor\u00f3w.<\/span><\/p>\n

                        \n
                      • Alkohol<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n

                        Nale\u017cy maksymalnie ograniczy\u0107 spo\u017cycie, gdy\u017c alkohol ma dzia\u0142anie hamuj\u0105ce wydzielanie glukozy z w\u0105troby, przez co mo\u017ce prowadzi\u0107 do hipoglikemii. Dopuszczalne dawki to 20g\/d. dla kobiet i 30g\/d. dla m\u0119\u017cczyzn czystego alkoholu etylowego. Bezwzgl\u0119dnym przeciwskazaniem do spo\u017cywania alkoholu jest wysi\u0142ek fizyczny. [5]<\/span><\/p>\n

                          \n
                        • S\u00f3l kuchenna<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n

                          Zaleca si\u0119 ograniczenie spo\u017cycia soli do 5g na dob\u0119. [5]<\/span><\/p>\n

                            \n
                          1. \n

                            \u00a0Aktywno\u015b\u0107 fizyczna<\/strong><\/h3>\n<\/li>\n<\/ol>\n

                            Wysi\u0142ek fizyczny to trzeci z fundament\u00f3w, kt\u00f3ry nale\u017cy uwzgl\u0119dni\u0107 w stylu \u017cycia osoby chorej na cukrzyc\u0119. Wyedukowana osoba z cukrzyc\u0105 typu 1, wyr\u00f3wnana metabolicznie (poziom cukr\u00f3w i lipid\u00f3w we krwi oraz parametry ci\u015bnienia t\u0119tniczego a tak\u017ce BMI mieszcz\u0105 si\u0119 w granicach referencyjnych dla os\u00f3b chorych na cukrzyc\u0119), stosuj\u0105ca odpowiednio dobran\u0105 insulinoterapi\u0119 i diet\u0119, mo\u017ce podejmowa\u0107 t\u0105 sam\u0105 aktywno\u015b\u0107 fizyczn\u0105 co osoba zdrowa. Przed rozpocz\u0119ciem regularnej aktywno\u015bci fizycznej nale\u017cy skonsultowa\u0107 si\u0119 z lekarzem. Udowodniono, \u017ce niezale\u017cnie od masy cia\u0142a pacjenta, wysi\u0142ek fizyczny poprawia wra\u017cliwo\u015b\u0107 tkanek na insulin\u0119, a wi\u0119c regularna aktywno\u015b\u0107 fizyczna mo\u017ce skutkowa\u0107 stopniowym zmniejszaniem ilo\u015bci insuliny przyjmowanej przez pacjenta. Korzystnie wp\u0142ywa na profil lipidowy i redukcj\u0119 masy cia\u0142a. Ma r\u00f3wnie\u017c dobroczynny wp\u0142yw na samopoczucie, jest niefarmakologicznym sposobem walki z depresj\u0105. To wa\u017cny element prewencyjny zapobiegaj\u0105cy rozwojowi szeregu chor\u00f3b. Przy planowaniu aktywno\u015bci fizycznej szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 na monitorowanie st\u0119\u017cenia glukozy przed wysi\u0142kiem i po nim, pacjent powinien by\u0107 wyedukowany w zakresie efektu glikemicznego, jaki wywo\u0142uje okre\u015blony rodzaj wysi\u0142ku. Samodzielna kontrola glikemii jest niezwykle istotna, gdy\u017c aktywno\u015b\u0107 fizyczna jest czynnikiem wp\u0142ywaj\u0105cym na przyjmowane dawki insuliny. Plan wysi\u0142ku fizycznego powinien by\u0107 dobrany indywidualnie i uwzgl\u0119dnia\u0107 ewentualne przeciwwskazania na podstawie pe\u0142nego obrazu klinicznego. Wszystkie aktywno\u015bci fizyczne, poza odpowiedni\u0105 edukacj\u0105 w zakresie okre\u015blania intensywno\u015bci wysi\u0142ku i oszacowania zapotrzebowania na insulin\u0119 wymagaj\u0105 od pacjenta dostosowania w\u0142a\u015bciwej diety bogatszej w bia\u0142ko i w\u0119glowodany oraz dodatkowych przek\u0105sek w\u0119glowodanowych w celu unikni\u0119cia hipoglikemii. Aktywno\u015b\u0107 powinna by\u0107 podejmowana codziennie, a przynajmniej co 2-3 dni. [5],[6]<\/span><\/p>\n

                            Podsumowuj\u0105c, oto 10 praktycznych wskaz\u00f3wek, do kt\u00f3rych powinna zastosowa\u0107 si\u0119 osoba planuj\u0105ca podj\u0105\u0107 aktywno\u015b\u0107 fizyczn\u0105:<\/span><\/p>\n

                              \n
                            1. \u00a0 \u00a0 <\/span>Skonsultuj si\u0119 z diabetologiem, trenerem i dietetykiem, kt\u00f3ry pomo\u017ce dobra\u0107 odpowiedni\u0105 aktywno\u015b\u0107 fizyczn\u0105 i diet\u0119 w zale\u017cno\u015bci od obrazu klinicznego Twojej choroby.<\/span><\/li>\n
                            2. \u00a0 \u00a0 <\/span>Pami\u0119taj o samodzielnej kontroli glikemii przed wysi\u0142kiem i po jego zako\u0144czeniu.<\/span><\/li>\n
                            3. \u00a0 \u00a0 <\/span>Przed planowanym wysi\u0142kiem wskazana jest redukcja dawki insuliny szybkodzia\u0142aj\u0105cej i kr\u00f3tkodzia\u0142aj\u0105cej o 30-50% (po konsultacji z diabetologiem), poniewa\u017c szczyt jej dzia\u0142ania obejmuje okres wysi\u0142ku lub chwil\u0119 po zako\u0144czeniu aktywno\u015bci. Modyfikacji mo\u017ce ulec r\u00f3wnie\u017c dawka insuliny podawanej po wysi\u0142ku. Je\u017celi pacjent stosuje pomp\u0119 insulinow\u0105 przep\u0142yw podstawowy insuliny powinien zosta\u0107 zredukowany o 20-80%.<\/span><\/li>\n
                            4. \u00a0 \u00a0 <\/span>Przed planowan\u0105 aktywno\u015bci\u0105 fizyczn\u0105 wskazane jest spo\u017cycie przek\u0105ski zawieraj\u0105cej cukry proste (20-30g\/30 min wysi\u0142ku).<\/span><\/li>\n
                            5. \u00a0 \u00a0 <\/span>Nale\u017cy zwraca\u0107 uwag\u0119 na miejsce wk\u0142ucia insuliny i omija\u0107 miejsca, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 szczeg\u00f3lnie uczestnicz\u0105ce w wysi\u0142ku.<\/span><\/li>\n
                            6. \u00a0 \u00a0 <\/span>Warto mie\u0107 przy sobie s\u0142odkie przek\u0105ski dedykowane dla cukrzyk\u00f3w, kt\u00f3re mo\u017cna przyj\u0105\u0107 w razie wyst\u0105pienia niedocukrzenia.<\/span><\/li>\n
                            7. \u00a0 \u00a0 <\/span>Nie powinno si\u0119 podejmowa\u0107 wysi\u0142ku fizycznego po spo\u017cyciu alkoholu, gdy\u017c ryzyko hipoglikemii gwa\u0142townie wzrasta.<\/span><\/li>\n
                            8. \u00a0 \u00a0 <\/span>Osoby chore na cukrzyc\u0119 ze wzgl\u0119du na ryzyko powstania tzw. Stopy cukrzycowej, powinny\u00a0 zwraca\u0107 szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 na dostosowanie odpowiedniego obuwia sportowego i specjalnych skarpet, a po ka\u017cdym wysi\u0142ku nale\u017cy dok\u0142adnie obejrze\u0107 stopy i sprawdzi\u0107, czy nie powsta\u0142y ranki i obrz\u0119ki.\u00a0 Sk\u00f3ra os\u00f3b choruj\u0105cych na cukrzyc\u0119 cechuje si\u0119 sucho\u015bci\u0105 i sk\u0142onno\u015bci\u0105 do zaczerwienie\u0144, ran i sw\u0119dzenia. Cukier, kt\u00f3ry znajduje si\u0119 w pocie diabetyka to \u015bwietna po\u017cywka dla drobnoustroj\u00f3w, z tego wzgl\u0119du zaka\u017cenia pojawiaj\u0105 si\u0119 cz\u0119\u015bciej ni\u017c u os\u00f3b zdrowych, a sk\u00f3ra goi si\u0119 wolniej. Aby temu zapobiec, choruj\u0105cy na cukrzyc\u0119 powinien dok\u0142adnie oczy\u015bci\u0107 stopy po wykonanej aktywno\u015bci fizycznej i pami\u0119ta\u0107 o nawil\u017caniu i nat\u0142uszczaniu podra\u017cnionej sk\u00f3ry. Warto skorzysta\u0107 z kosmetyk\u00f3w przeznaczonych dla delikatnej sk\u00f3ry st\u00f3p diabetyk\u00f3w – \u0142agodnych \u017cel\u00f3w myj\u0105cych, krem\u00f3w, balsam\u00f3w i mleczek. Podczas codziennej piel\u0119gnacji nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 na przestrzenie mi\u0119dzypalcowe i paznokcie. W celu usuwania zrogowacia\u0142ego nask\u00f3rka nie zaleca si\u0119 metod mechanicznych (tarki i pumeksy), kt\u00f3re mog\u0105 uszkodzi\u0107 podra\u017cnion\u0105 sk\u00f3r\u0119 i przyspiesza\u0107 jej narastanie. w tym celu du\u017co lepiej sprawdzi si\u0119 krem z wysokim st\u0119\u017ceniem mocznika, gdy\u017c jego wysoka zawarto\u015b\u0107 powoduje rozmi\u0119kczenie zrogowacia\u0142ej sk\u00f3ry. \u015awietnie sprawdz\u0105 si\u0119 preparaty, w kt\u00f3rych st\u0119\u017cenie mocznika wynosi 10-30% Produkty z mniejsz\u0105 zawarto\u015bci\u0105 tej substancji dzia\u0142aj\u0105 nawil\u017caj\u0105co. [8],[9]<\/span><\/li>\n
                            9. \u00a0 \u00a0 <\/span>Nie zapominaj o nawodnieniu! Pij wod\u0119 ma\u0142ymi porcjami przed wysi\u0142kiem, w trakcie jego trwania i po.<\/span><\/li>\n
                            10. \u00a0 \u00a0 Dostosuj wysi\u0142ek do swoich upodoba\u0144 i wybieraj umiarkowan\u0105 intensywno\u015b\u0107.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n

                              Chcia\u0142by\u015b wiedzie\u0107 wi\u0119cej? Pos\u0142uchaj naszego podcastu w temacie cukrzycy typu I. W odcinku Podcastu Stowarzyszenia Spo\u017cywo rozmawiaj\u0105 dietetycy: Przemys\u0142aw Mijal, Artur Weso\u0142y i \u017baneta Michalak.<\/b><\/h3>\n