{"id":24954,"date":"2021-05-10T17:26:48","date_gmt":"2021-05-10T15:26:48","guid":{"rendered":"https:\/\/spozywo.pl\/?p=24954"},"modified":"2021-07-11T08:59:55","modified_gmt":"2021-07-11T06:59:55","slug":"powiklania-cukrzycy-typu-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/spozywo.org\/?p=24954","title":{"rendered":"Powik\u0142ania cukrzycy typu I"},"content":{"rendered":"

Powik\u0142ania cukrzycy wyst\u0119puj\u0105 cz\u0119sto w\u015br\u00f3d pacjent\u00f3w diabetologicznych i s\u0105 odpowiedzialne za ich znaczn\u0105 wsp\u00f3\u0142chorobowo\u015b\u0107, a nawet \u015bmier\u0107. Wyr\u00f3\u017cniamy wiele komplikacji zwi\u0105zanych z cukrzyc\u0105. Obejmuj\u0105 one neuropatie, nefropatie, retinopatie, chorob\u0119 sercowo-naczyniow\u0105, udar, chorob\u0119 t\u0119tnic obwodowych, kwasic\u0119 ketonow\u0105 i mleczanow\u0105, zesp\u00f3\u0142 stopy cukrzycowej, a nawet wi\u0119ksz\u0105 podatno\u015b\u0107 na infekcje i choroby z\u0119b\u00f3w [3].<\/span><\/p>\n

Przewlek\u0142e powik\u0142ania cukrzycy<\/b><\/h3>\n

Powik\u0142ania przewlek\u0142e cukrzycy dzieli si\u0119 na makroangiopatie (uog\u00f3lniona mia\u017cd\u017cyca t\u0119tnic) i mikroangiopatie (nefropatia, retinopatia, neuropatia).<\/span><\/p>\n

Nefropatia cukrzycowa<\/b><\/h3>\n

Inaczej cukrzycowa choroba nerek. Na wyst\u0105pienie nefropatii wskazuje nadmierne wydzielanie albuminy z moczem spowodowane uszkodzeniem k\u0142\u0119buszk\u00f3w nerkowych przez hiperglikemi\u0119. Ryzyko wyst\u0105pienia nefropatii jest zale\u017cne od stopnia wyr\u00f3wnania gospodarki w\u0119glowodanowej, czasu trwania choroby, czynnik\u00f3w genetycznych, towarzysz\u0105cego nadci\u015bnienia t\u0119tniczego. Cukrzycowa choroba nerek diagnozowana jest poprzez oznaczenie wielko\u015bci albuminurii i st\u0119\u017cenia kreatyniny wraz z wyliczeniem eGFR w pierwszej porannej pr\u00f3bce moczu. U os\u00f3b z cukrzyc\u0105 typu 1 badanie wykonuje si\u0119 najp\u00f3\u017aniej po 5 latach trwania choroby. Dodatkowo st\u0119\u017cenie kreatyniny we krwi powinno okre\u015bla\u0107 si\u0119 u chorych na cukrzyc\u0119 przynajmniej raz w roku. Aby zmniejszy\u0107 ryzyko wyst\u0105pienia nefropatii cukrzycowej zaleca si\u0119 systematyczn\u0105 kontrol\u0119 i wyr\u00f3wnanie poziomu glikemii, a tak\u017ce zach\u0119ca chorych do zaprzestania palenia papieros\u00f3w [2].<\/span><\/p>\n

Retinopatia cukrzycowa<\/b><\/h3>\n

Retinopatie dzieli si\u0119 na dwa typy: nieproliferacyjn\u0105 (kt\u00f3ra nie zagra\u017ca utracie wzroku) i proliferacyjn\u0105 (grozi zupe\u0142n\u0105 utrat\u0105 wzroku). Do czynnik\u00f3w ryzyka wyst\u0105pienia tego powik\u0142ania nale\u017cy nadci\u015bnienie t\u0119tnicze, wsp\u00f3\u0142towarzysz\u0105ca\u00a0 nefropatia cukrzycowa, okres dojrzewania, czy zaburzenia gospodarki lipidowej [2]. Diagnostyka\u00a0 w kierunku retinopatii powinna by\u0107 wykonana w ci\u0105gu 5 pierwszych lat od rozpoznania cukrzycy typu 1 – badania nale\u017cy powtarza\u0107 co 1-2 lata. W celu rozpoznania tego powik\u0142ania\u00a0 wykonywane jest\u00a0 m.in. badanie ostro\u015bci wzroku, rozpoznawania barwy, dna oka, a tak\u017ce badanie mikroskopii konfokalnej [1].<\/span><\/p>\n

Neuropatia cukrzycowa<\/b><\/h3>\n

Neuropati\u0119 cukrzycow\u0105 dzielimy na:<\/span><\/p>\n

    \n
  1. Czuciowo – ruchow\u0105 – charakteryzuj\u0105c\u0105 si\u0119 zaburzeniami czucia i os\u0142abieniem mi\u0119\u015bni. Zmiany w nerwach obwodowych powoduj\u0105 zaburzenia czucia g\u0142\u0119bokiego i powierzchniowego. Charakterystycznymi objawami s\u0105: silny b\u00f3l n\u00f3g w nocy, uczucie dr\u0119twienia oraz zimna.<\/span><\/li>\n
  2. \u00a0Autonomiczn\u0105, w kt\u00f3rej wyst\u0119puj\u0105 m.in. omdlenia, zmienno\u015b\u0107 w rytmie serca, zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego, przewlek\u0142e biegunki, zaburzenia wzwodu i czynno\u015bci p\u0119cherza moczowego. W celu przeprowadzenia diagnostyki w kierunku wyst\u0119powania neuropatii wykonywane s\u0105 badania takie jak: czucia dotyku, wibracji, b\u00f3lu, temperatury, a tak\u017ce\u00a0 odruch\u00f3w \u015bci\u0119gnistych i si\u0142y mi\u0119\u015bniowej [1].<\/span><\/li>\n<\/ol>\n

    Stopa cukrzycowa<\/b><\/h3>\n

    Terminem stopy cukrzycowej okre\u015bla si\u0119 trudno goj\u0105ce si\u0119 rany wyst\u0119puj\u0105ce z\u00a0 owrzodzeniami (spowodowane urazem lub otarciem sk\u00f3ry) oraz uszkodzeniem tkanek stopy mog\u0105ce wyst\u0105pi\u0107 u chorych ze \u017ale wyr\u00f3wnan\u0105 cukrzyc\u0105. Najcz\u0119\u015bciej diagnozuje si\u0119 j\u0105 u os\u00f3b, kt\u00f3re posiadaj\u0105 zaburzenia neurologiczne oraz choroby t\u0119tnic ko\u0144czyn dolnych. W wyniku os\u0142abionego czucia (neuropatii) pacjenci cz\u0119sto nie odczuwaj\u0105 b\u00f3lu, przez co nie zg\u0142aszaj\u0105 problemu lekarzowi. Stopy powinny by\u0107 badane przy ka\u017cdej wizycie lekarskiej, natomiast co dwa lata dodatkowo oceniany wska\u017anik kostkowo-ramienny. Chorym, u kt\u00f3rych wyst\u0105pi\u0142a neuropatia cukrzycowa, niedokrwienie lub zniekszta\u0142cenia stopy zaleca si\u0119: codzienne ogl\u0105danie st\u00f3p; regularne ich mycie w temperaturze 37 stopni z dok\u0142adnym osuszaniem oraz\u00a0 zmian\u0119 skarpetek; obcinanie paznokci u st\u00f3p na prosto oraz zg\u0142aszanie si\u0119 do lekarza w razie wyst\u0105pienia owrzodze\u0144, p\u0119cherzy lub ran. Post\u0119powanie takie jest bardzo wa\u017cne, poniewa\u017c przy z\u0142ej samokontroli i niew\u0142a\u015bciwej higienie u chorego mo\u017ce rozwin\u0105\u0107 si\u0119 martwica prowadz\u0105ca do amputacji ko\u0144czyny [2].<\/span><\/p>\n

    Kwasica ketonowa – ostre powik\u0142anie cukrzycy<\/b><\/h3>\n

    Na skutek niedoboru insuliny u chorego dochodzi do wzrostu poziomu glukozy we krwi. Jednocze\u015bnie nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce kom\u00f3rki organizmu nie s\u0105 w stanie jej pobiera\u0107 oraz wykorzystywa\u0107 na w\u0142asne cele. W takiej sytuacji, aby organizm m\u00f3g\u0142 zapewni\u0107 sobie dop\u0142yw energii, dochodzi do rozk\u0142adu t\u0142uszczu, czyli lipolizy. Niestety prowadzi to r\u00f3wnie\u017c do powstawania cia\u0142 ketonowych, kt\u00f3re s\u0105 niebezpieczne dla organizmu. W ten spos\u00f3b powstaj\u0105 cia\u0142a ketonowe. W wyniku kwasicy u chorych obserwuje si\u0119 wyst\u0105pienie objaw\u00f3w takich jak wysoki poziom glikemii, utrata glukozy z moczem oraz odwodnienie i zaburzenia elektrolitowe, wymioty, obecno\u015b\u0107 acetonu w moczu, a oddech staje si\u0119 szybki i g\u0142\u0119boki. Wyst\u0105pienie takiego stanu mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 kilka zdarze\u0144. Nale\u017c\u0105 do nich np. rozwijaj\u0105ca si\u0119 nierozpoznana cukrzyca, przerwanie podawania przez chorego insuliny, stany chorobowe i zaka\u017cenia, nadu\u017cywanie alkoholu, czy ci\u0105\u017ca. Pacjent ze stwierdzon\u0105 kwasic\u0105, musi znale\u017a\u0107 si\u0119 pod opiek\u0105 lekarza, kt\u00f3ry wprowadzi odpowiednie post\u0119powanie prowadz\u0105ce do regulacji r\u00f3wnowagi wodno-elektrolitowej, zmniejszenia poziomu glikemii oraz wyprowadzenia z kwasicy ketonowej, poniewa\u017c jest ona stanem zagra\u017caj\u0105cym \u017cyciu [2].\u00a0<\/span><\/p>\n

    Prewencja powik\u0142a\u0144 w pigu\u0142ce:<\/b><\/h3>\n
      \n
    • Glikemia powinna by\u0107 regularnie kontrolowana przez pacjenta. Wa\u017cne jest r\u00f3wnie\u017c wykonywanie zlecanych przez lekarza bada\u0144, kt\u00f3re pomog\u0105 obserwowa\u0107 przebieg choroby oraz diagnozowa\u0107 ewentualne powik\u0142ania na ich wczesnym etapie. Ka\u017cda chora osoba wymaga indywidualnego podej\u015bcia dietetycznego, a dieta powinna by\u0107 skrupulatnie przestrzegana.\u00a0<\/span><\/li>\n
    • Wysi\u0142ek fizyczny wspomaga kontrol\u0119 glikemii, zwi\u0119ksza wra\u017cliwo\u015b\u0107 na insulin\u0119 oraz utrzymanie prawid\u0142owej masy cia\u0142a. Najlepiej podejmowa\u0107 j\u0105 codziennie. Wa\u017cna jest \u015bwiadomo\u015b\u0107 o ryzyku uszkodzenia st\u00f3p w czasie aktywno\u015bci. Wyb\u00f3r odpowiednich but\u00f3w i piel\u0119gnacja jest bardzo istotna.<\/span><\/li>\n
    • Alkohol hamuje uwalnianie glukozy z w\u0105troby i prowadzi do efektu hipoglikemii, przez co nie jest zalecany u os\u00f3b choruj\u0105cych na cukrzyc\u0119. Chorzy powinni r\u00f3wnie\u017c zaprzesta\u0107 palenia papieros\u00f3w [1,2].<\/span><\/li>\n<\/ul>\n

      Chcia\u0142by\u015b wiedzie\u0107 wi\u0119cej? Pos\u0142uchaj wi\u0119cej o cukrzycy typu I. W odcinku Podcastu Stowarzyszenia Spo\u017cywo rozmawiaj\u0105 dietetycy: Przemys\u0142aw Mijal, Artur Weso\u0142y i \u017baneta Michalak.<\/b><\/h3>\n