{"id":24859,"date":"2021-04-27T14:54:45","date_gmt":"2021-04-27T12:54:45","guid":{"rendered":"https:\/\/spozywo.pl\/?p=24859"},"modified":"2021-05-13T11:54:22","modified_gmt":"2021-05-13T09:54:22","slug":"diagnostyka-cukrzycy-typu-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/spozywo.org\/?p=24859","title":{"rendered":"Diagnostyka cukrzycy typu I"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-weight: 400;\">Cukrzyca typu 1 jest chorob\u0105 charakteryzuj\u0105c\u0105 si\u0119 niedoborem insuliny spowodowanym ca\u0142kowit\u0105 destrukcj\u0105 kom\u00f3rek \u03b2 wysp trzustkowych. Dlatego tak wa\u017cne jest wykonywanie regularnych bada\u0144 kontrolnych, kt\u00f3re umo\u017cliwi\u0105 kontrol\u0119 glikemii oraz pozwol\u0105 na wczesne wykrycie powik\u0142a\u0144.\u00a0<\/span><\/p>\n<h3><strong>DIAGNOSTYKA ZABURZE\u0143 W\u0118GLOWODANOWYCH<\/strong><\/h3>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Profilaktyczne badania w kierunku cukrzycy powinny by\u0107 przeprowadzane przed pojawieniem si\u0119 powik\u0142a\u0144. Wielomocz, wzmo\u017cone pragnienie, os\u0142abienie, widoczna utrata masy cia\u0142a czy stany zapalne narz\u0105d\u00f3w moczowo-p\u0142ciowych to objawy, kt\u00f3re mog\u0105 \u015bwiadczy\u0107 o nieprawid\u0142owej ilo\u015bci glukozy w organizmie. Ponadto, raz na 3 lata badaniom przesiewowym powinny podda\u0107 si\u0119 osoby powy\u017cej 45 roku \u017cycia oraz osoby znajduj\u0105ce si\u0119 w grupie ryzyka, m.in.:\u00a0<\/span><\/p>\n<ul>\n<li><span style=\"font-weight: 400;\">z nadwag\u0105 i oty\u0142o\u015bci\u0105 (BMI &gt; 25 kg\/m<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">2<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">);\u00a0<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-weight: 400;\">ma\u0142o aktywne fizycznie;<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-weight: 400;\">z cukrzyc\u0105 wyst\u0119puj\u0105c\u0105 w rodzinie (rodzice lub rodze\u0144stwo);<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-weight: 400;\">z grupy \u015brodowiskowej, etnicznej cz\u0119\u015bciej nara\u017cone na cukrzyc\u0119;<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-weight: 400;\">z wcze\u015bniej wykrytym stanem przedcukrzycowym;<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-weight: 400;\">z nadci\u015bnieniem t\u0119tnicznym (&gt;140\/90 mm Hg);<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-weight: 400;\">z dyslipidemi\u0105 (st\u0119\u017cenie cholesterolu HDL &lt; 40 mg\/dl, <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">trigliceryd\u00f3w &gt;150 mg\/dl);<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-weight: 400;\">z chorobami uk\u0142adu sercowo-naczyniowego;<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-weight: 400;\">z zespo\u0142em policystycznych jajnik\u00f3w;<\/span><\/li>\n<li><span style=\"font-weight: 400;\">z wcze\u015bniej przebyt\u0105 cukrzyc\u0105 ci\u0105\u017cow\u0105 oraz te, kt\u00f3re urodzi\u0142y dziecko o masie cia\u0142a &gt;4 kg.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<h3><strong>OCENA GLIKEMII<\/strong><\/h3>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Badaniem pierwszego rzutu jest okre\u015blenie <\/span><b>st\u0119\u017cenia glukozy na czczo<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> w krwi \u017cylnej. Prawid\u0142owo przeprowadzone badanie powinno by\u0107 wykonane co najmniej 8-14 h od ostatniego posi\u0142ku.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Badanie <\/span><b>glikemii przygodnej<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> wykonuje si\u0119 o dowolnej porze dnia, niezale\u017cnie od pory ostatnio spo\u017cytego posi\u0142ku. Je\u015bli w chwili stwierdzenia wyst\u0119powania objaw\u00f3w hiperglikemii, warto\u015b\u0107 progowa przekracza 200 mg\/dl, wynik ten jest podstaw\u0105 do rozpoznania cukrzycy.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Kolejnym etapem diagnostyki nieprawid\u0142owej glikemii jest tzw. krzywa cukrowa, czyli <\/span><b>doustny test tolerancji glukozy<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> (ang. <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">oral glucose tolerance test <\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">\u2013 OGTT).\u00a0 Badanie uznawane jest ono za z\u0142oty standard w diagnostyce cukrzycy.\u00a0 Test rozpoczyna si\u0119 pobraniem krwi na czczo, nast\u0119pnie nale\u017cy wypi\u0107 75 g glukozy rozpuszczonej w 250\u2013300 ml wody i po up\u0142ywie 2 godzin ponownie pobra\u0107 krew w celu oznaczenia st\u0119\u017cenia glukozy. W tym czasie badany powinien pozostac\u0301 w spoczynku.<\/span><\/p>\n<h3><strong>ROZPOZNANIE CUKRZYCY<\/strong><\/h3>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Wed\u0142ug najnowszych zalece\u0144 WHO i Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego (PTD) cukrzyc\u0119 rozpoznajemy, gdy:<\/span><\/p>\n<figure id=\"attachment_24862\" aria-describedby=\"caption-attachment-24862\" style=\"width: 1024px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-24862 size-full\" src=\"https:\/\/spozywo.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/diagnstyka-ct1.png\" alt=\"Diagnostyka cukrzycy\" width=\"1024\" height=\"768\" srcset=\"https:\/\/spozywo.org\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/diagnstyka-ct1.png 1024w, https:\/\/spozywo.org\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/diagnstyka-ct1-600x450.png 600w, https:\/\/spozywo.org\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/diagnstyka-ct1-768x576.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-24862\" class=\"wp-caption-text\">Tabela 1. Zasady rozpoznawania zaburze\u0144 gospodarki w\u0119glowodanowej<\/figcaption><\/figure>\n<h3><strong>BADANIA DODATKOWE<\/strong><\/h3>\n<p><b>Odsetek hemoglobiny glikowanej (HbA<\/b><b>1c<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">) \u2013 to wska\u017anik monitorowania leczenia cukrzycy, pozwalaj\u0105cy ocenic\u0301, jak kszta\u0142towa\u0142a sie\u0328 s\u0301rednia zawartos\u0301c\u0301 glukozy w ostatnich 3 miesi\u0105cach przed wykonaniem badania. U\u0142atwia dobo\u0301r sposobu leczenia i wy\u0142onienie oso\u0301b, u kto\u0301rych moz\u0307e dojs\u0301c\u0301 do powik\u0142an\u0301 naczyniowo-sercowych towarzysza\u0328cych podwyz\u0307szonej wartos\u0301ci glukozy.<\/span> <span style=\"font-weight: 400;\">Kontrol\u0119 odsetka HbA<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">1c <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">nale\u017cy przeprowadzi\u0107 raz w roku, a w przypadku niewystarczaj\u0105cej samokontroli lub zmiany sposobu leczenia oznaczenie nale\u017cy wykona\u0107 co najmniej raz na kwarta\u0142.<\/span><\/p>\n<p><b>\u00a0Ste\u0328z\u0307enie C-peptydu<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> s\u0142u\u017cy do okre\u015blenia zdolno\u015bci kom\u00f3rek <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">\u00df trzustki do produkcji insuliny. Jego st\u0119\u017cenie oznacza si\u0119 w przypadku w\u0105tpliwo\u015bci dotycz\u0105cych rozpoznania typu cukrzycy. Badanie przeprowadza si\u0119 na czczo lub wykonuje si\u0119 test z glukagonem.<\/span><\/p>\n<p><b>St\u0119\u017cenie glukozy i acetonu w moczu <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u2013 badanie to wykonuje si\u0119 w przypadku du\u017cych waha\u0144 st\u0119\u017cenia glukozy we krwi. S\u0142u\u017cy do oszacowania ryzyka kwasicy ketonowej. <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">Cia\u0142a ketonowe mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 w moczu, gdy dojdzie do wzrostu glikemii i spadku st\u0119\u017cenia insuliny.<\/span><\/p>\n<p><b>St\u0119\u017cenie autoprzeciwcia\u0142<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2013 aktualnie znanych jest 5 przeciwcia\u0142 przyczyniaj\u0105cych si\u0119 do rozwoju cukrzycy typu 1.\u00a0 S\u0105 to: <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">przeciwcia\u0142a przeciwwyspowe (ang.\u00a0<\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">islet cell antibody<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">\u00a0\u2013 ICA), przeciwcia\u0142a przeciw dekarboksylazie kwasu glutaminowego (ang.\u00a0<\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">gamma-glutamic acid decarboxylase<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">\u00a0\u2013 anty-GAD), przeciwcia\u0142a przeciw insulinie (ang.\u00a0<\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">insulin autoantibodies<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">\u00a0\u2013 IAA), przeciwcia\u0142a przeciw fosfatazom tyrozyny (IA-2, IA2beta) oraz\u00a0przeciwcia\u0142a przeciwcynkowe (Zn8). Oznaczenie wymienionych przeciwcia\u0142 s\u0142u\u017cy do pog\u0142\u0119bionej diagnostyki cukrzycy, a\u00a0szczeg\u00f3lnie potwierdzenia procesu autoimmunizacyjnego w\u00a0cukrzycy typu 1. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce obecno\u015b\u0107 poszczeg\u00f3lnych przeciwcia\u0142 jest wykrywana we wczesnej fazie choroby, jeszcze przed pojawieniem si\u0119 objaw\u00f3w klinicznych.<\/span><\/p>\n<h3><strong>BADANIA OKRESOWE<\/strong><\/h3>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">W profilaktyce przewlek\u0142ych powik\u0142a\u0144 cukrzycy bardzo wa\u017cna jest kontrola metabolicznego wyr\u00f3wnania. Obok monitorowania glikemii konieczne jest tak\u017ce oznaczenie parametr\u00f3w wydolno\u015bci nerek (st\u0119\u017cenie kreatyniny z wyliczeniem eGFR), lipidogramu, odsetka hemoglobiny glikowanej (HbA<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">1c<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">) oraz og\u00f3lnego badania moczu z osadem. Niekiedy zleca si\u0119 wykonanie specjalistycznych bada\u0144 laboratoryjnych, jak oznaczenie albumin w moczu czy TSH.\u00a0 Nale\u017cy jednak pami\u0119ta\u0107 o systematycznym wykonywaniu badaniu dna oka. Zalecenia dotycz\u0105ce monitorowania doros\u0142ych os\u00f3b na cukrzyc\u0119 przedstawiono w poni\u017cszej tabeli.<\/span><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-24861 size-full\" src=\"https:\/\/spozywo.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/diagnstyka-ct1-1.png\" alt=\"Tabela 2. Zalecenia dotycz\u0105ce monitorowania chorych os\u00f3b na cukrzyc\u0119\" width=\"1024\" height=\"768\" srcset=\"https:\/\/spozywo.org\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/diagnstyka-ct1-1.png 1024w, https:\/\/spozywo.org\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/diagnstyka-ct1-1-600x450.png 600w, https:\/\/spozywo.org\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/diagnstyka-ct1-1-768x576.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Bibliografia:<\/strong><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">[1] Zalecenia kliniczne dotycz\u0105ce post\u0119powania u chorych na cukrzyc\u0119 2020. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego. <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">Diabetologia Praktyczna<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">,\u00a0<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">6<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">(1), 1-114.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Cukrzyca typu 1 jest chorob\u0105 charakteryzuj\u0105c\u0105 si\u0119 niedoborem insuliny spowodowanym ca\u0142kowit\u0105 destrukcj\u0105 kom\u00f3rek \u03b2 wysp trzustkowych. Dlatego tak wa\u017cne jest wykonywanie regularnych bada\u0144 kontrolnych, kt\u00f3re umo\u017cliwi\u0105 kontrol\u0119 glikemii oraz pozwol\u0105 na wczesne wykrycie powik\u0142a\u0144.\u00a0 DIAGNOSTYKA ZABURZE\u0143 W\u0118GLOWODANOWYCH Profilaktyczne badania w kierunku cukrzycy powinny by\u0107 przeprowadzane przed pojawieniem si\u0119 powik\u0142a\u0144. Wielomocz,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":25065,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"class_list":["post-24859","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/spozywo.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24859","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/spozywo.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/spozywo.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/spozywo.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/spozywo.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=24859"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/spozywo.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24859\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":24867,"href":"https:\/\/spozywo.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/24859\/revisions\/24867"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/spozywo.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/25065"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/spozywo.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=24859"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/spozywo.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=24859"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/spozywo.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=24859"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}