{"id":1630,"date":"2018-08-09T17:07:00","date_gmt":"2018-08-09T15:07:00","guid":{"rendered":"https:\/\/spozywo.pl\/?p=1630"},"modified":"2019-04-30T15:58:26","modified_gmt":"2019-04-30T13:58:26","slug":"fiveoclock-czyli-kilka-slow-o-herbacie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/spozywo.org\/?p=1630","title":{"rendered":"Five\u2019o\u2019clock \u2013 czyli kilka s\u0142\u00f3w o herbacie"},"content":{"rendered":"

W\u0142a\u015bciwo\u015bci zdrowotne herbaty odkryli podobno Chi\u0144czycy, a\u017c 5 000 lat temu. Wzd\u0142u\u017c najbardziej w\u00f3wczas znanych szlak\u00f3w handlowych znajdowa\u0142y si\u0119 liczne herbaciarnie, gdzie celebrowano spo\u017cywanie naparu z herbacianych li\u015bci. Na naszym, europejskim gruncie, herbata kultywowana jest na Wyspach Brytyjskich, gdzie codziennie o 5 po po\u0142udniu id\u0105 w ruch porcelanowe fili\u017canki [1].<\/p>\n

Uprawa herbaty<\/strong><\/h3>\n

Z botanicznego punktu widzenia herbata nale\u017cy do ro\u015blin wiecznie zielonych z gatunku Camellia<\/strong>\u00a0i wyst\u0119puje w trzech r\u00f3\u017cnych odmianach: chi\u0144skiej, asamskiej (indyjskiej) oraz odmiany z Kambod\u017cy. Krzaczek kocha gor\u0105co i wysok\u0105 wilgotno\u015b\u0107, \u00a0st\u0105d obecnie najwi\u0119ksze plantacje herbaty znajduj\u0105 si\u0119 w Chinach, Indiach, Kenii<\/strong>, Indonezji oraz na Sri\u00a0Lance.<\/p>\n

Czy herbata jest zdrowa?<\/strong><\/h3>\n

Herbata zyska\u0142a ogromn\u0105 popularno\u015b\u0107 na \u015bwiecie nie tylko ze wzgl\u0119du na sw\u00f3j smak, ale te\u017c dzi\u0119ki pozytywnemu wp\u0142ywowi na organizm cz\u0142owieka. Zawiera witaminy A, B, C i E, <\/strong>kt\u00f3re przechodz\u0105 do naparu, a tak\u017ce witamin\u0119 K, <\/strong>wyst\u0119puj\u0105c\u0105 w sproszkowanych li\u015bciach zielonej herbaty typy matcha [12]. Znajduj\u0105 si\u0119 w niej r\u00f3wnie\u017c\u00a0 zwi\u0105zki mineralne, takie jak cynk, magnez, fluor, mied\u017a i \u017celazo, kt\u00f3re s\u0105 niezb\u0119dne dla prawid\u0142owego funkcjonowania naszego organizmu. Jest tak\u017ce bogatym \u017ar\u00f3d\u0142em antyoksydant\u00f3w<\/strong>, kt\u00f3re neutralizuj\u0105 dzia\u0142anie wolnych rodnik\u00f3w. W\u0142a\u015bciwo\u015bci przeciwutleniaj\u0105ce herbaty zwi\u0105zane s\u0105 z zawartymi w niej zwi\u0105zkami fenolowymi, g\u0142\u00f3wnie pod postaci\u0105 katechiny, teaflawiny i tearubiginy [11]. Ro\u015bliny z gatunku Camellia zaczynaj\u0105 by\u0107 r\u00f3wnie\u017c powszechnie wykorzystywane jako sk\u0142adnik produkt\u00f3w kosmetycznych [3].<\/p>\n

Masz w\u0105tpliwo\u015bci dietetyczne? Zadaj pytanie dietetykowi Stowarzyszenia Spo\u017cywo >><\/span><\/a><\/h3>\n

Klasyfikacja herbaty<\/strong><\/h3>\n

Na rynku dost\u0119pny jest szeroki asortyment herbat i ich mieszanki, zawieraj\u0105ce coraz to nowe, dodatkowe sk\u0142adniki, maj\u0105ce na celu popraw\u0119 walor\u00f3w smak\u00f3w i zadowolenie wybrednych konsument\u00f3w. Jak\u0105 zatem herbat\u0119 wybra\u0107, by najlepiej odpowiada\u0142a naszym oczekiwaniom? Poni\u017cej przedstawiamy najbardziej znan\u0105 klasyfikacj\u0119, kt\u00f3rej kryterium podzia\u0142u stanowi\u0105 stopie\u0144 utlenienia oraz kolor naparu [4].<\/p>\n

Czarn\u0105 kocha ca\u0142y \u015bwiat<\/strong><\/h3>\n

Herbata czarna <\/strong>jest, zaraz po wodzie, najbardziej popularnym napojem bezalkoholowym na \u015bwiecie. Produkuje si\u0119 j\u0105 z li\u015bci, m\u0142odych p\u0105czk\u00f3w i \u0142ody\u017cek ro\u015bliny Camellia sinensis<\/strong>. Poddawana jest procesom pe\u0142nej fermentacji, podczas kt\u00f3rej polifenole<\/strong> ulegaj\u0105 utlenianiu, kt\u00f3rego g\u0142\u00f3wnymi produktami s\u0105 teaflawina i tearubigina<\/strong>, decyduj\u0105ce o barwie naparu [3]. Z kolei zawarte w niej zwi\u0105zki garbnikowe odpowiadaj\u0105 za cierpko\u015b\u0107 czarnej herbaty [1]. W ro\u015blinach herbacianych znajduj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c pektyny,<\/strong> kt\u00f3re maj\u0105 wp\u0142yw na zmniejszenie higroskopijno\u015bci i tym samym odgrywaj\u0105 du\u017c\u0105 rol\u0119 w zachowaniu trwa\u0142o\u015bci wyprodukowanej herbaty [3].<\/p>\n

Od\u015bwie\u017caj\u0105ca moc zieleni<\/strong><\/h3>\n

Herbata zielona <\/strong>nale\u017cy do herbat niefermentowanych<\/strong>, bardzo popularnych w Japonii
\ni Chinach. \u015awie\u017ce li\u015bcie poddawane s\u0105 procesom parowania i pra\u017cenia ju\u017c na etapie ich wi\u0119dni\u0119cia
\nw celu inaktywacji enzym\u00f3w odpowiadaj\u0105cych za ich fermentacj\u0119 [6]. W\u0142a\u015bciwo\u015bci zdrowotne zielonej herbaty cenione by\u0142y od tysi\u0119cy lat i wykorzystywane w \u0142agodzeniu problem\u00f3w \u017co\u0142\u0105dkowo- jelitowych<\/strong>. Stanowi ona bogate \u017ar\u00f3d\u0142o bioflawonoid\u00f3w,<\/strong> wzmacniaj\u0105cych naczynia krwiono\u015bne. Wp\u0142ywa na obni\u017cenie ci\u015bnienia krwi, dzia\u0142a przeciwmia\u017cd\u017cycowo, a tak\u017ce wykazuje dzia\u0142anie przeciwnowotworowe.<\/strong> Dzi\u0119ki swoim w\u0142a\u015bciwo\u015bciom antyoksydacyjnym op\u00f3\u017ania procesy starzenia. \u00a0Spo\u017cywanie naparu z zielonej herbaty wykazuje dzia\u0142anie odchudzaj\u0105ce<\/strong>. Pobudzenie prowadzi do wi\u0119kszego wydatku energetycznego, co wp\u0142ywa na redukcj\u0119 t\u0142uszczu
\nw organizmie, natomiast zawarto\u015b\u0107 tanin powoduje zmniejszenie aktywno\u015bci enzym\u00f3w trawiennych, utrudniaj\u0105c tym samym wch\u0142anianie pokarmu [5]. W herbacie wyst\u0119puj\u0105 r\u00f3wnie\u017c barwniki<\/strong>, kt\u00f3rymi
\nw przypadku zielonej herbaty b\u0119d\u0105 g\u0142\u00f3wnie chlorofile oraz produktu ich rozk\u0142adu [3].<\/p>\n

Ekskluzywne bia\u0142e li\u015bcie<\/strong><\/h3>\n

Herbata bia\u0142a <\/strong>by\u0142a pocz\u0105tkowo produkowana w niewielkiej skali tylko w prowincji Fujian, mieszcz\u0105cej si\u0119 w Chinach [7]. Uzyskiwano j\u0105 z m\u0142odych p\u0105k\u00f3w li\u015bciowych, pokrytych bia\u0142ym puchem, kt\u00f3remu zawdzi\u0119cza swoj\u0105 nazw\u0119. Produkcja bia\u0142ej herbaty obejmuje dwa etapy: proces wi\u0119dni\u0119cia oraz suszenia, ko\u0144cz\u0105cy tym samym lekk\u0105 fermentacj\u0119. Dzi\u0119ki temu utrata naturalnych w\u0142a\u015bciwo\u015bci herbaty jest bardzo ma\u0142a,<\/strong> a my uzyskujemy nap\u00f3j o delikatnym smaku i aromacie oraz s\u0142omkowy kolor naparu, wskutek mniejszej zawarto\u015bci zwi\u0105zk\u00f3w garbnikowych. Kr\u00f3tki czas obr\u00f3bki sprawia, \u017ce bia\u0142a herbata jest bogata w zwi\u0105zki polifenolowe, w tym katechiny, przez co niefermentowane napoje herbaciane cenione s\u0105 w\u015br\u00f3d innych herbat za silne dzia\u0142anie antyoksydacyjne, kt\u00f3re \u2013 jak ju\u017c wspomniano \u2013 neutralizuj\u0105 dzia\u0142anie wolnych rodnik\u00f3w. Badania\u00a0 naukowe potwierdzaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c jej pozytywne dzia\u0142anie w zapobieganiu chorom nowotworowym oraz w profilaktyce oty\u0142o\u015bci. Bia\u0142e herbaty charakteryzuj\u0105 si\u0119 najwi\u0119ksz\u0105 zawarto\u015bci\u0105 tanin<\/strong> (\u201ekofeina herbaty\u201d), st\u0105d ich silne w\u0142a\u015bciwo\u015bci orze\u017awiaj\u0105ce i pobudzaj\u0105ce organizm [2], [6], [7].<\/strong><\/p>\n

Prosto z dworu cesarza<\/strong><\/h3>\n

Herbata \u017c\u00f3\u0142ta <\/strong>nazywana jest herbat\u0105 cesarsk\u0105,<\/strong> gdy\u017c nap\u00f3j ten by\u0142 spo\u017cywany przez wiele lat wy\u0142\u0105cznie na dworze cesarza Chin. Nale\u017cy do najlepszych i ma\u0142o znanych w Europie herbat, poniewa\u017c przez wiele lat jej eksport by\u0142 zakazany. Do jej produkcji wykorzystywane s\u0105 najm\u0142odsze p\u0119dy ro\u015bliny. Podczas zwijania li\u015bci ma miejsce niepe\u0142na fermentacja<\/strong>, pozwalaj\u0105ca na uzyskanie napoju
\no bursztynowym kolorze i delikatnym subtelnym aromacie. Najcenniejsz\u0105 odmian\u0105 \u017c\u00f3\u0142tej herbaty jest Chu Shan Yin Chin [9]. Udowodniono, \u017ce \u017c\u00f3\u0142ta herbata wykazuje pozytywne dzia\u0142anie na nasz organizm, przez swoje w\u0142a\u015bciwo\u015bci przeciwzapalne, przeciwutleniaj\u0105ce i przeciwnowotworowe, a tak\u017ce skutecznie obni\u017ca poziom lipid\u00f3w.<\/p>\n

Wspomaga odchudzanie<\/strong><\/h3>\n

Herbata czerwona <\/strong>jest zaliczana do najbardziej aromatycznych herbat, o ciemnych kolorze naparu
\ni mocnym, specyficznym zapachu st\u0119chlizny. Dla poprawy walor\u00f3w smakowych herbaty te cz\u0119sto aromatyzowane s\u0105 bergamotk\u0105 lub cytryn\u0105. Jest po\u0142\u0105czeniem cech czarnej i zielonej herbaty, co wywo\u0142uje ca\u0142kiem odmienne walory smakowe i jako\u015bciowe tego napoju. Nale\u017cy do herbat p\u00f3\u0142fermentowanych. <\/strong>Najwi\u0119ksz\u0105 popularno\u015bci\u0105 cieszy si\u0119 pochodz\u0105ca z Chin czerwona herbata Pu-erh, <\/strong>kt\u00f3rej li\u015bcie poddawane s\u0105 kilkutygodniowej fermentacji i dodatkowemu le\u017cakowaniu [9]. Stanowi bogate \u017ar\u00f3d\u0142o alkaloid\u00f3w, polifenoli, bia\u0142ek, aminokwas\u00f3w, minera\u0142\u00f3w, witamin i zwi\u0105zk\u00f3w aromatycznych. Herbata bogata jest w metyloksantyny: kofeina, teofilina, teobromina, zaliczaj\u0105ce si\u0119 do grupy alkaloid\u00f3w purynowych, kt\u00f3re wykazuj\u0105 dzia\u0142anie pobudzaj\u0105ce [10].<\/p>\n

Nie lada sztuka parzenia <\/strong><\/h3>\n

Przygotowanie dobrej herbaty jest PRAWDZIW\u0104 SZTUK\u0104<\/strong> dla koneser\u00f3w doceniaj\u0105cych walory organoleptyczne tego napoju, jak i dla fanatyk\u00f3w celebruj\u0105cych rytua\u0142 samego parzenia herbaty. D\u0142ugo\u015b\u0107 procesu parzenia herbaty decyduje o sposobie jej dzia\u0142ania<\/strong> na nasz organizm. Kluczowe znaczenie ma pierwsze 30 sekund,<\/strong> w czasie kt\u00f3rych uwalniane s\u0105 zawarte w herbacie olejki eteryczne, a w ci\u0105gu pierwszej minuty \u2013<\/strong> kofeina herbaty, dzi\u0119ki kt\u00f3rej uzyskujemy nap\u00f3j o dzia\u0142aniu pobudzaj\u0105cym. Podczas d\u0142ugiego parzenia rozpoczyna si\u0119 uwalnianie zwi\u0105zk\u00f3w polifenolowych os\u0142abiaj\u0105cych dzia\u0142anie kofeiny (teiny), a tak\u017ce zwi\u0119ksza si\u0119 ilo\u015b\u0107 garbnik\u00f3w decyduj\u0105cych o mocnym, gorzko-cierpkim smaku naparu.<\/p>\n

Ile minut parzy\u0107 herbat\u0119?<\/strong><\/h3>\n

Przygotowuj\u0105c nasz\u0105 ulubion\u0105 herbat\u0119, nie nale\u017cy zatem zapomina\u0107 o zwi\u0105zkach w niej zawartych i ich znacz\u0105cym wp\u0142ywie na nasz organizm. Jednak najwa\u017cniejsz\u0105 sugesti\u0105 przy wyborze rodzaju herbaty, jak i d\u0142ugo\u015bci jej parzenia, powinny by\u0107 nasze subiektywne gusta, aby serwowane trunki herbaciane odpowiada\u0142y naszym upodobaniom smakowym [8].<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n\n
Rodzaj herbaty<\/strong><\/td>\nTemperatura [\u00b0C]<\/strong><\/td>\nCzas parzenia [min.]<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n
Herbata czarna<\/td>\n95-100<\/td>\n2-3<\/td>\n<\/tr>\n
Herbata zielona<\/td>\n60-90<\/td>\n1,5-3<\/td>\n<\/tr>\n
Herbata bia\u0142a<\/td>\n70-80<\/td>\n4-6<\/td>\n<\/tr>\n
Herbata \u017c\u00f3\u0142ta<\/td>\n80-85<\/td>\n2-4<\/td>\n<\/tr>\n
Herbata czerwona<\/td>\n90-95<\/td>\n1-3<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Tab.1. Sugerowany czas i temperatura parzenia w zale\u017cno\u015bci od rodzaju herbaty<\/em><\/strong><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o:<\/strong><\/h4>\n[1] Hilal Y., Engelhardt U., Journal of consumer protection and food safety: Characterisation of white tea \u2013 comparison to green and black tea,<\/em> T. 2, Nr. 4, s. 414-421, Wyd. Birkh\u00e4user Verlag, Berlin 2007<\/p>\n[2] Jenny T. Mao, edited by Victor R. Preedy, Tea in health and disease prevention: White Tea: The Plants, Processing\/Manufacturing and Potential Health Benefits<\/em>, s. 41-58, Wyd. Elsevier, Londyn 2013<\/p>\n[3] Kumar R.S.S., Murugesan S., Kottur G., Gyamf D., edited by Victor R. Preedy, Tea in health and disease prevention: Black Tea: The Plants, Processing\/Manufacturing and Production,<\/em> s. 41-58, Wyd. Elsevier, Londyn 2013<\/p>\n[4] Kwiatkowska E., Post\u0119py Fitoterapii: Sk\u0142adniki herbat w zapobieganiu chor\u00f3b uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia,
\n<\/em>Nr 2, s. 91\u201394, Wyd. SGGW, Warszawa 2007<\/p>\n[5] Libera J., Maksymiec M., W\u00f3jciak K. M., Wybrane zagadnienia z zakresu medycyny i nauk pokrewnych: Bioaktywne zwi\u0105zki pochodzenia ro\u015blinnego w procesie redukcji masy cia\u0142a<\/em>, s. 7-18, Wyd. Naukowe TYGIEL, Lublin 2016<\/p>\n[6] Miazga-S\u0142awi\u0144ska M., A. Grzegorczyk A., Kosmos: HERBATY – rodzaje, w\u0142a\u015bciwo\u015bci, jako\u015b\u0107
\ni zafa\u0142szowania, <\/em>T.63, Nr.3, s. 473-479, Wyd. Uniwersytet Rolniczy, Krak\u00f3w 2014<\/p>\n[7] Plust D., Czerniejewska-Surma B., Domiszewski Z., Bienkiewicz G., Folia pomeranae universitatis technologiae stetinensis: Polyphenols content, antioxidant capacity and reducing power of white tea infusions,<\/em> T.18, s.47-52, Wyd. Uniwersytet Technologiczny, Szczecin 2011<\/p>\n[8] \u015amiechowska M., Dmowski P., Deja B., Zeszyty Naukowe Akademii Morskiej w Gdyni: Wp\u0142yw warunk\u00f3w zaparzania na zawarto\u015b\u0107 garbnik\u00f3w oraz wybranych parametr\u00f3w barwy herbaty,<\/em> Zeszyt: 68, s. 5-12, Wyd. Akademia Morska, Gdynia 2011<\/p>\n[9] Sta\u0144czyk A., Bromat. Chem. Toksykol.: W\u0142a\u015bciwo\u015bci zdrowotne wybranych gatunk\u00f3w herbat<\/em>, XLIII, Nr 4, s. 498\u2013504, Wyd. Uniwersytet Medyczny, \u0141\u00f3d\u017a 2010<\/p>\n[10] Steep J.A., Ahmed S., , edited by Victor R. Preedy, Tea in health and disease prevention: Pu-erh Tea: Botany, Production and Chemistry<\/em>, s. 59-71, Wyd. Elsevier, Londyn 2013<\/p>\n[11] Szajdek A., Borowska J., \u017bYWNO\u015a\u0106. Nauka. Technologia. Jako\u015b\u0107: W\u0142a\u015bciwo\u015bci przeciwutleniaj\u0105ce \u017cywno\u015bci pochodzenia ro\u015blinnego,<\/em> Nr.41, s.5-28, Wyd. Naukowe PTT\u017b,\u00a0 Pozna\u0144 2004<\/p>\n[12] Yamamoto M.M., Tachibana H., Sameshima Y., Kuriyama S., edited by Victor R. Preedy, Tea in health and disease prevention: Green Tea (Cv. Beniufuuki Powder and Catechins Availability),<\/em> s. 115-125, Wyd. Elsevier, Londyn 2013<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W\u0142a\u015bciwo\u015bci zdrowotne herbaty odkryli podobno Chi\u0144czycy, a\u017c 5 000 lat temu. Wzd\u0142u\u017c najbardziej w\u00f3wczas znanych szlak\u00f3w handlowych znajdowa\u0142y si\u0119 liczne herbaciarnie, gdzie celebrowano spo\u017cywanie naparu z herbacianych li\u015bci. Na naszym, europejskim gruncie, herbata kultywowana jest na Wyspach Brytyjskich, gdzie codziennie o 5 po po\u0142udniu id\u0105 w ruch porcelanowe fili\u017canki [1].…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1637,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"class_list":["post-1630","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/spozywo.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1630","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/spozywo.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/spozywo.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/spozywo.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/spozywo.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1630"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/spozywo.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1630\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2029,"href":"https:\/\/spozywo.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1630\/revisions\/2029"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/spozywo.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1637"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/spozywo.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1630"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/spozywo.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1630"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/spozywo.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1630"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}